Bir botanikçi, gövde kesitinde merkezde belirgin bir öz bölgesi olan ve iletim demetlerinin halka şeklinde dizildiği bir bitki tespit ediyor. Bu bitki ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Yaprak damarlanması ağsıdır
B) Tohumunda iki çenek bulunur
C) Sekonder kalınlaşma görülür
D) Kök sistemi saçak köktür
Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için öncelikle verilen bitki özelliklerinin hangi bitki grubuna ait olduğunu belirlememiz gerekiyor. Botanikçinin tespit ettiği bitkinin gövde kesitindeki özellikleri şunlardır:
- Merkezde belirgin bir öz bölgesi (pith) var.
- İletim demetleri (ksilem ve floem) halka şeklinde dizilmiş.
Bu iki özellik, tipik olarak çift çenekli (dikotil) bitkilere aittir. Tek çenekli (monokotil) bitkilerde iletim demetleri gövdede dağınık halde bulunur ve genellikle belirgin bir öz bölgesi yoktur.
Şimdi seçenekleri çift çenekli bitkilerin özelliklerine göre değerlendirelim:
- A) Yaprak damarlanması ağsıdır: Çift çenekli bitkilerin yaprak damarlanması genellikle ağsı (retikulat) yapıdadır. Tek çenekli bitkilerde ise paralel damarlanma görülür. Dolayısıyla bu ifade çift çenekli bir bitki için doğrudur.
- B) Tohumunda iki çenek bulunur: Adından da anlaşılacağı gibi, çift çenekli (dikotil) bitkilerin tohumlarında iki adet çenek (kotiledon) bulunur. Bu ifade de çift çenekli bir bitki için doğrudur.
- C) Sekonder kalınlaşma görülür: Çift çenekli bitkilerin birçoğunda (özellikle odunsu olanlarda) kambiyum aktivitesi sayesinde gövdede enine büyüme yani sekonder kalınlaşma görülür. Tek çenekli bitkilerde gerçek sekonder kalınlaşma genellikle yoktur. Bu ifade de çift çenekli bir bitki için doğrudur.
- D) Kök sistemi saçak köktür: Çift çenekli bitkilerin kök sistemi genellikle kazık kök sistemidir (bir ana kök ve ondan ayrılan yan kökler). Saçak kök sistemi (birbirine benzer çok sayıda ince kökün toprağa yayılması) ise tipik olarak tek çenekli bitkilere özgüdür. Bu nedenle, çift çenekli bir bitki için bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki analizlere göre, verilen bitkinin çift çenekli olduğu düşünüldüğünde, "Kök sistemi saçak köktür" ifadesi yanlış bir bilgidir.
Cevap D seçeneğidir.
