"Her sabah bu parkta koşardı." cümlesindeki birleşik zamanlı fiilin yapılışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fiil + geniş zaman eki + ek fiil
B) Fiil + görülen geçmiş zaman eki + ek fiil
C) Fiil + şart kipi + ek fiil
D) Fiil + duyulan geçmiş zaman eki + ek fiil
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün, Türkçede çok önemli bir konu olan birleşik zamanlı fiillerin yapılışını inceleyeceğiz. Sorumuzdaki "Her sabah bu parkta koşardı." cümlesindeki fiili adım adım çözümleyelim.
- Öncelikle, cümlemizdeki fiili bulalım: "koşardı".
- Birleşik zamanlı fiiller, bir fiil köküne veya gövdesine önce bir zaman veya kip eki, ardından da ek fiilin zaman eklerinden birinin getirilmesiyle oluşur. Yani iki zaman eki üst üste gelir.
- Şimdi "koşardı" fiilini parçalarına ayıralım:
- Fiil kökü: "koş-" (Bu, eylemin kendisidir.)
- Birinci zaman eki: "-ar-" (Bu ek, Türkçede geniş zaman ekidir. Geniş zaman, eylemin her zaman yapıldığını, alışkanlık haline geldiğini ifade eder.)
- Ek fiil (ikinci zaman eki): "-dı" (Bu ek, ek fiilin görülen geçmiş zamanıdır. Birleşik zamanlı fiillerde ikinci zaman eki her zaman ek fiil olur ve fiile "hikaye", "rivayet" veya "şart" anlamı katar. Burada "koşar idi" şeklinde açabiliriz, bu da ek fiilin görülen geçmiş zamanı olduğunu gösterir.)
- Bu durumda, "koşardı" fiilinin yapılışı şu şekildedir: Fiil (koş-) + Geniş Zaman Eki (-ar-) + Ek Fiil (-dı).
- Şimdi seçeneklerimize bakalım:
- A) Fiil + geniş zaman eki + ek fiil: Bu yapı, bizim çözümlememizle tamamen uyuşmaktadır.
- B) Fiil + görülen geçmiş zaman eki + ek fiil: "Koşardı" fiilinde ilk zaman eki görülen geçmiş zaman değil, geniş zamandır.
- C) Fiil + şart kipi + ek fiil: "Koşardı" fiilinde ilk zaman eki şart kipi ("-sa/-se") değil, geniş zamandır.
- D) Fiil + duyulan geçmiş zaman eki + ek fiil: "Koşardı" fiilinde ilk zaman eki duyulan geçmiş zaman ("-mış/-miş") değil, geniş zamandır.
Gördüğümüz gibi, "koşardı" fiili, "koş-" fiil köküne önce geniş zaman eki "-ar-" ve ardından ek fiilin görülen geçmiş zamanı "-dı" getirilerek oluşturulmuştur. Bu tür fiillere "geniş zamanın hikayesi" denir.
Cevap A seçeneğidir.
