Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "Her akşam kitap okurdu." cümlesindeki fiilin birleşik zaman yapısını inceleyeceğiz. Birleşik zamanlar, iki farklı zaman ekinin bir araya gelmesiyle oluşur ve fiile farklı anlamlar katar. Hadi adım adım bu fiili çözümleyelim:
- Öncelikle, cümlemizdeki fiili bulalım: "okurdu".
- Şimdi bu fiili kökünden başlayarak eklerine ayıralım:
- oku-: Fiilin köküdür. (Okuma eylemi)
- -r: Bu ek, "geniş zaman" ekidir. Fiile "her zaman, her akşam" gibi süreklilik anlamı katar. Örneğin, "okur" dediğimizde geniş zamanı ifade ederiz.
- -du: Bu ek ise "ek fiilin hikaye kipi" ekidir. Geniş zamanın üzerine gelerek "geniş zamanın hikayesi" denilen birleşik zamanı oluşturur. Aslında bu ek, "-di" ek fiilinin ünlü uyumuna göre değişmiş halidir.
- Yani, "okurdu" fiili, "oku-" (fiil kökü) + "-r" (geniş zaman eki) + "-du" (ek fiilin hikaye kipi eki) şeklinde oluşmuştur.
- Bu durumda, fiilimiz "geniş zamanın hikayesi" olarak adlandırılır.
- Şimdi seçeneklerimize bakalım:
- A) -r + -di: Evet, fiil köküne gelen geniş zaman eki "-r" ve ek fiilin hikaye kipi eki "-di" (ünlü uyumuna göre "-du" olmuştur) bu yapıyı tam olarak karşılamaktadır.
- B) -yor + -du: Bu eklerle "okuyordu" fiili oluşur (Şimdiki zamanın hikayesi).
- C) -acak + -tı: Bu eklerle "okuyacaktı" fiili oluşur (Gelecek zamanın hikayesi).
- D) -miş + -ti: Bu eklerle "okumuştu" fiili oluşur (Duyulan geçmiş zamanın hikayesi).
Gördüğümüz gibi, "okurdu" fiilinin oluşumunda kullanılan ekler, geniş zaman eki "-r" ve ek fiilin hikaye kipi eki "-di" (ünlü uyumuna göre "-du")'dir.
Cevap A seçeneğidir.
