Tortul kayaçların sınıflandırılması ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Konglomera - Fiziksel tortul
B) Linyit - Organik tortul
C) Traverten - Kimyasal tortul
D) Mermer - Tortul kayaç
Merhaba sevgili öğrenciler, tortul kayaçlar konusunu daha iyi anlamanız için bu soruyu adım adım birlikte inceleyelim:
- Tortul Kayaçlar: Dış kuvvetler (su, rüzgar, buzullar vb.) tarafından aşındırılan kayaçların, taşınarak çeşitli ortamlarda (göl, deniz, akarsu yatakları vb.) birikmesi ve zamanla sıkışıp sertleşmesiyle oluşan kayaçlardır. Tortul kayaçlar, oluşum şekillerine göre üçe ayrılır:
- Fiziksel (Kırıntılı) Tortul Kayaçlar: Başka kayaçların parçalanmasıyla oluşan, çeşitli boyutlardaki (kil, kum, çakıl vb.) malzemelerin bir araya gelmesiyle oluşurlar. Konglomera, kumtaşı ve kiltaşı bu gruba örnektir. Seçenek A'da verilen Konglomera, fiziksel tortul bir kayaçtır. Bu nedenle A seçeneği doğrudur.
- Kimyasal Tortul Kayaçlar: Suda çözünmüş minerallerin çökelmesiyle oluşurlar. Traverten, kalker (kireçtaşı) ve kaya tuzu bu gruba örnektir. Seçenek C'de verilen Traverten, kimyasal tortul bir kayaçtır. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- Organik Tortul Kayaçlar: Bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesi ve zamanla taşlaşmasıyla oluşurlar. Kömür (linyit, taş kömürü, antrasit) ve tebeşir bu gruba örnektir. Seçenek B'de verilen Linyit, organik tortul bir kayaçtır. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- Mermer: Mermer, başkalaşım (metamorfizma) geçirmiş bir kayaçtır. Yani, tortul veya magmatik bir kayaç yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayarak mermere dönüşür. Mermer, tortul bir kayaç değildir.
Bu nedenle, D seçeneğindeki eşleştirme yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
