Alkinlerle ilgili tepkimelerde Markovnikov kuralının geçerliliğini anlamak için öncelikle bu kuralın ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Markovnikov Kuralı: Asimetrik bir reaktifin (örneğin HX veya H2O) asimetrik bir alken veya alkinin çift veya üçlü bağına katılması sırasında, hidrojen atomu çift/üçlü bağdaki daha fazla hidrojen atomu içeren karbona, diğer grup (X veya OH) ise daha az hidrojen atomu içeren karbona bağlanır. Kısaca, "hidrojen, hidrojenin çok olduğu yere gider." Bu kural, reaktifin asimetrik olması ve alken/alkinin de asimetrik olması durumunda anlam kazanır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) H2O katılması (Hidrasyon):
- Bu tepkimede katılan reaktif $H_2O$ yani $H-OH$'tır. Bu, asimetrik bir reaktiftir.
- Alkin asimetrik ise (örneğin propin), hidrojen atomu üçlü bağdaki daha fazla hidrojene sahip karbona (genellikle uçtaki karbona), $-OH$ grubu ise diğer karbona bağlanır.
- Dolayısıyla, bu tepkimede Markovnikov kuralı geçerlidir.
- B) H2 katılması (Hidrojenasyon):
- Bu tepkimede katılan reaktif $H_2$ yani $H-H$'tır. Bu, simetrik bir reaktiftir.
- Her iki katılan atom da aynıdır (hidrojen). Markovnikov kuralı, reaktifin asimetrik olması ve atomların farklı karbonlara tercihli olarak bağlanması durumunda geçerlidir. $H_2$ molekülünde böyle bir tercih söz konusu değildir.
- Bu nedenle, $H_2$ katılması tepkimesinde Markovnikov kuralı geçerli değildir.
- C) HBr katılması (Hidrohalojenasyon):
- Bu tepkimede katılan reaktif $HBr$'dir. Bu, asimetrik bir reaktiftir.
- Alkin asimetrik ise, hidrojen atomu üçlü bağdaki daha fazla hidrojene sahip karbona, brom ($Br$) atomu ise diğer karbona bağlanır.
- Dolayısıyla, bu tepkimede Markovnikov kuralı geçerlidir.
- D) HI katılması (Hidrohalojenasyon):
- Bu tepkimede katılan reaktif $HI$'dır. Bu, asimetrik bir reaktiftir.
- Alkin asimetrik ise, hidrojen atomu üçlü bağdaki daha fazla hidrojene sahip karbona, iyot ($I$) atomu ise diğer karbona bağlanır.
- Dolayısıyla, bu tepkimede Markovnikov kuralı geçerlidir.
Sonuç olarak, Markovnikov kuralı sadece asimetrik reaktiflerin asimetrik çoklu bağlara katılması durumunda geçerlidir. $H_2$ molekülü simetrik olduğu için bu kural $H_2$ katılması tepkimesinde uygulanmaz.
Cevap B seçeneğidir.
