Aşağıdaki dizelerin hangisinde Garip şiir anlayışının özelliklerinden biri yoktur?
A) İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı
B) Bir garson kız yanıma geldi, "Ne içersiniz?" dedi
C) Yaş otuz beş! Yolun yarısı eder
D) Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisandır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Garip şiir anlayışının temel özelliklerini bilmemiz ve verilen dizeleri bu özellikler açısından değerlendirmemiz gerekiyor. Garip akımı (Birinci Yeni), şiirde geleneksel kuralları, süslü anlatımı, şairaneliği ve imgeleri reddederek, şiiri sokağa indirmeyi, günlük hayatı ve sıradan insanı konu almayı amaçlamıştır. Şiirde ölçü, uyak gibi unsurları bırakmış, serbest nazmı benimsemiş ve mizaha yer vermiştir.
- Garip Şiir Anlayışının Temel Özellikleri:
- Şiiri geleneksel kalıplardan (ölçü, uyak, nazım birimi) kurtarma.
- Şiirde şairaneliği, süslü anlatımı, imgeleri ve sanatlı söyleyişi reddetme.
- Günlük konuşma dilini kullanma, yalın ve sade bir anlatım benimseme.
- Sıradan insanı, günlük yaşamı, basit olayları ve durumları konu edinme.
- Mizah ve ironiye yer verme.
- Şimdi seçenekleri bu özellikler ışığında inceleyelim:
- A) İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı
- Bu dize, Orhan Veli Kanık'ın ünlü bir şiirinden alınmıştır. Günlük hayattan basit bir anı, sıradan bir eylemi (gözleri kapalı İstanbul'u dinlemek) yalın bir dille anlatmaktadır. Şairanelikten uzak, sade bir ifadedir. Bu, Garip şiirinin temel özelliklerinden biridir.
- B) Bir garson kız yanıma geldi, "Ne içersiniz?" dedi
- Bu dize de günlük yaşamdan, bir kafede veya restoranda yaşanabilecek sıradan bir diyaloğu yansıtmaktadır. Konuşma diline yakın, yalın ve doğal bir anlatıma sahiptir. Şiire sokaktaki insanı ve günlük olayları taşıma anlayışına tamamen uymaktadır.
- C) Yaş otuz beş! Yolun yarısı eder
- Bu dize Cahit Sıtkı Tarancı'nın "Otuz Beş Yaş" şiirinin başlangıcıdır. Dil olarak sade ve anlaşılır olsa da, şiirin bütününde ölüm, yaşlanma, hayatın anlamı gibi derin ve felsefi temalar işlenir. Garip şiiri, bu tür derin ve felsefi temalardan ziyade, daha çok günlük hayatın sıradanlığını, mizahını ve ironisini öne çıkarır. Ancak dize tek başına ele alındığında dilinin sadeliği Garip'e yakın durabilir. Yine de, Garip'in kaçındığı "derin anlam" arayışına işaret eder.
- D) Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisandır
- Bu dize Necip Fazıl Kısakürek'in "Kaldırımlar" şiirinden alınmıştır. Burada "kaldırımlar" soyut bir kavram olan "lisan" ile özgün ve güçlü bir benzetme (metafor) yoluyla ilişkilendirilmiştir. Bu ifade, oldukça imgeli, sanatlı ve şairane bir söyleyiştir. Garip şiiri ise imgeli anlatımı, şairaneliği ve süslü söyleyişi reddeder. Onlar için şiir, bu tür sanatsal süslemelerden arındırılmış olmalıydı. Dolayısıyla bu dize, Garip şiirinin özelliklerinden biri olan "imgesiz ve şairanelikten uzak anlatım" ilkesine tamamen zıttır.
Bu durumda, D seçeneğindeki dize, Garip şiir anlayışının reddettiği imgeli ve şairane anlatımı barındırdığı için, Garip şiirinin özelliklerinden birini taşımamaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
