Edat bağlaç ünlem KPSS Test 1

"Ne... ne..." bağlacı aşağıdaki cümlelerin hangisinde doğru kullanılmıştır?

A) Ne kitap okudu ne de ders çalıştı.
B) Ne sen gelmişsin ne de o.
C) Ne güzel bir gün ne de sıcak.
D) Ne kadar çalıştı ne de yoruldu.

Merhaba sevgili öğrenciler,

"Ne... ne..." bağlacı, Türkçede iki olumsuz durumu veya eylemi birbirine bağlamak için kullanılan önemli bir yapıdır. Bu bağlaç, "ne o ne de bu" yani "hem o değil hem de bu değil" anlamını taşır. En önemli kuralı ise şudur: "Ne... ne..." bağlacı kullanıldığında, cümledeki fiiller (yüklemler) şekilce olumlu olmalı, ancak bağlaç sayesinde cümlenin anlamı olumsuz hale gelmelidir. Yani, "Ne geldi ne gitti" derken, aslında "Gelmedi ve gitmedi" demiş oluruz.

• A) Ne kitap okudu ne de ders çalıştı.
  • Bu cümlede "okudu" ve "çalıştı" fiilleri şekilce olumludur.
  • "Ne... ne de..." bağlacı sayesinde cümlenin anlamı "Kitap okumadı ve ders de çalışmadı" şeklinde olumsuzdur.
  • Burada iki paralel eylem (kitap okumak ve ders çalışmak) olumsuz bir şekilde birbirine bağlanmıştır.
  • Bu kullanım, "ne... ne..." bağlacının kuralına tamamen uygundur ve doğru bir kullanımdır.
• B) Ne sen gelmişsin ne de o.
  • Bu cümlede "gelmişsin" fiili şekilce olumludur. İkinci kısımda "o (gelmiş)" şeklinde fiil düşmüş olsa da, anlamca olumlu bir fiil kastedilmektedir.
  • Cümlenin anlamı "Ne sen geldin ne de o geldi" şeklinde olumsuzdur.
  • Bu kullanım da günlük dilde yaygın ve genellikle doğru kabul edilen bir yapıdır. Ancak, "ne... ne..." bağlacının en net ve hatasız kullanım örnekleri genellikle iki fiilin veya iki sıfatın doğrudan birbirine bağlandığı durumlardır. Bu seçenekte, "sen gelmişsin" bir yargı, "o" ise bir zamirdir ve fiil düşmüştür. Bu durum, A seçeneğindeki kadar "mükemmel" bir paralellik sunmayabilir.
• C) Ne güzel bir gün ne de sıcak.
  • Bu cümlede "güzel bir gün" bir isim tamlaması, "sıcak" ise bir sıfattır. Her ikisi de yüklem görevindedir (güzel bir gün değildir, sıcak değildir).
  • Anlamı "Ne güzel bir gün, ne de hava sıcak" şeklinde olumsuzdur.
  • Burada "ne... ne..." bağlacı, biri isim tamlaması diğeri sıfat olan iki farklı türdeki yüklemi bağlamıştır. "Ne... ne..." bağlacı genellikle aynı türden öğeleri (iki fiil, iki sıfat, iki isim vb.) bağlamayı tercih eder. Bu nedenle, A seçeneğindeki kadar net bir paralellik ve doğru bir kullanım örneği değildir. Örneğin, "Ne güzel ne de sıcak" (iki sıfat) veya "Ne güzel bir gün ne de iyi bir gün" (iki isim tamlaması) daha uygun olurdu.
• D) Ne kadar çalıştı ne de yoruldu.
  • Bu cümlede ilk "ne" kelimesi "ne... ne..." bağlacının bir parçası olarak değil, "ne kadar" soru zarfı veya miktar belirten bir ifade olarak kullanılmıştır. "Ne kadar çalıştı" ifadesi "çok çalıştı" veya "ne kadar çalıştığını bilmiyorum" gibi anlamlara gelir, olumsuz bir anlam taşımaz.
  • Dolayısıyla, bu cümledeki "ne" kelimesi, "ne... ne..." bağlacının gerektirdiği olumsuzluk anlamını veren ilk "ne" değildir. Bu nedenle, bağlaç yanlış kullanılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, "ne... ne..." bağlacının kuralına en uygun ve doğru kullanıldığı cümle A seçeneğidir.

Cevap A seçeneğidir.