Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile;
- Kırım'a bağımsızlık verilmesi
- Rusya'ya kapitülasyonlar verilmesi
- Rusya'nın Ortodokslar üzerinde koruyuculuk hakkı elde etmesi
gibi maddeler hangi alanda Osmanlı Devleti'nin zayıfladığını gösterir?
A) Sadece askerî alanda
B) Siyasi ve hukuki alanda
C) Sadece ekonomik alanda
D) Kültürel alanda
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda yaşadığı önemli bir dönüm noktasını, Küçük Kaynarca Antlaşması'nı ve bu antlaşmanın getirdiği sonuçları anlamamız için çok değerli. Hadi bu maddeleri tek tek inceleyerek Osmanlı Devleti'nin hangi alanlarda zayıfladığını bulalım.
- Kırım'a bağımsızlık verilmesi: Kırım Hanlığı, Osmanlı Devleti'ne bağlı bir devletti. Kırım'ın bağımsızlığını kaybetmesi, Osmanlı'nın siyasi gücünün ve toprak bütünlüğü üzerindeki kontrolünün zayıfladığını gösterir. Bir devletin kendisine bağlı bir bölgeyi kaybetmesi, o devletin uluslararası arenadaki itibarını ve etki alanını doğrudan azaltır. Bu durum, Osmanlı'nın siyasi egemenliğine büyük bir darbedir.
- Rusya'ya kapitülasyonlar verilmesi: Kapitülasyonlar, yabancı devletlere verilen ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklardır. Rusya'ya kapitülasyon verilmesi, Rus tüccarlarının Osmanlı topraklarında daha az vergi ödemesi, kendi hukuk kurallarına göre yargılanması gibi sonuçlar doğurmuştur. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin kendi toprakları üzerindeki hukuki egemenliğini ve yargı yetkisini zayıflatmıştır. Yabancıların kendi yasalarına tabi olması, devletin kendi hukuk sisteminin gücünü ve geçerliliğini azaltır. Aynı zamanda, bu ayrıcalıkların bir yabancı devlete verilmesi, Osmanlı'nın siyasi bağımsızlığının da aşınmaya başladığını gösterir.
- Rusya'nın Ortodokslar üzerinde koruyuculuk hakkı elde etmesi: Bu madde, Rusya'ya Osmanlı sınırları içindeki Ortodoks Hristiyanlar üzerinde bir nevi "koruyuculuk" hakkı tanımıştır. Bu hak, Rusya'ya Osmanlı'nın iç işlerine karışma ve müdahale etme imkanı vermiştir. Bir başka devletin, sizin vatandaşlarınız üzerinde hak iddia etmesi ve onları koruma bahanesiyle iç işlerinize karışması, devletin siyasi bağımsızlığının ve egemenliğinin ciddi şekilde ihlal edildiğini gösterir. Bu, aynı zamanda uluslararası hukuk açısından da Osmanlı'nın zayıf bir konuma düştüğünü ortaya koyar.
Gördüğümüz gibi, bu maddelerin her biri doğrudan doğruya Osmanlı Devleti'nin siyasi bağımsızlığını, egemenliğini ve kendi toprakları üzerindeki hukuki yetkisini zayıflatmıştır. Kırım'ın kaybı siyasi bir kayıpken, kapitülasyonlar hukuki ve siyasi, Ortodoks koruyuculuğu ise tamamen siyasi ve hukuki bir müdahale kapısı açmıştır.
Bu nedenle, Küçük Kaynarca Antlaşması'nın bu maddeleri Osmanlı Devleti'nin siyasi ve hukuki alanda zayıfladığını açıkça göstermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
