Sevgili öğrenciler, bu soruda bize verilen cümlede hangi söz sanatının bulunmadığını bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim ve her bir seçeneği tek tek değerlendirelim.
Cümlemiz: "Gönlümdeki ateş, gözlerimden süzülen yaşlarla sönmüyor."
Şimdi seçenekleri ve cümledeki yansımalarını inceleyelim:
- A) Mübalağa (Abartma): Mübalağa, bir durumu veya olayı olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha güçlü veya çok daha zayıf gösterme sanatıdır.
- Cümlede "gönlümdeki ateş" ifadesi, kalpteki yoğun bir duyguyu (aşk, acı, tutku gibi) anlatır. Bu ateşin, gözlerden süzülen yaşlar (su) ile sönmemesi, duygunun şiddetinin ve derinliğinin abartılarak ifade edilmesidir. Normalde su ateşi söndürür; ancak burada duygu o kadar yoğundur ki, gözyaşları bile onu dindiremez. Bu, açıkça bir abartmadır.
- Dolayısıyla, Mübalağa vardır.
- B) Teşhis (Kişileştirme): Teşhis, insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insan özelliklerini verme sanatıdır.
- Cümlede "gönlümdeki ateş" ifadesi, aslında bir duyguyu temsil eder. Bu duygu (ateş), gözyaşlarıyla sönmeyerek bir tür direnç göstermekte, adeta kendi iradesiyle varlığını sürdürmektedir. Bir duygunun veya cansız bir varlığın (ateşin) "sönmemek için direnmesi", ona insanlara özgü bir irade ve inatçılık özelliği yüklemek anlamına gelir. Bu da bir kişileştirme örneğidir.
- Dolayısıyla, Teşhis vardır.
- C) Teşbih (Benzetme): Teşbih, iki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi" edatıyla yapılır ama bazen gizli de olabilir (istiare).
- "Gönlümdeki ateş" ifadesi, kalpteki yoğun bir duygunun (aşkın, acının, tutkunun) ateşe benzetilmesidir. Burada duygu (benzeyen) açıkça söylenmemiş, sadece "ateş" (benzetilen) kullanılmıştır. Bu durum, benzetmenin bir türü olan "istiare"dir. İstiare de teşbih sanatının bir alt dalı olduğu için, cümlede benzetme sanatı bulunmaktadır.
- Dolayısıyla, Teşbih vardır.
- D) İntak (Konuşturma): İntak, insan dışındaki canlı veya cansız varlıkları konuşturma sanatıdır. Yani, onlara insan gibi söz söyleme özelliği kazandırmaktır.
- Cümleyi incelediğimizde, ne "ateş"in ne de "gözyaşları"nın konuştuğunu görüyoruz. Hiçbir varlık insan gibi söz söylememiştir.
- Dolayısıyla, İntak yoktur.
Yukarıdaki analizler sonucunda, "Gönlümdeki ateş, gözlerimden süzülen yaşlarla sönmüyor." cümlesinde Mübalağa, Teşhis ve Teşbih sanatlarının bulunduğunu; ancak İntak sanatının bulunmadığını açıkça görmekteyiz.
Cevap D seçeneğidir.
