"Genç Kalemler" dergisi etrafında toplanan yazarlar, Yeni Lisan hareketini başlatarak dilde sadeleşmeyi savunmuşlardır. Aşağıdakilerden hangisi Yeni Lisan hareketinin getirdiği ilkelerden biri değildir?
A) Arapça ve Farsça dilbilgisi kurallarının kullanılmaması
B) Yazı dili ile konuşma dili arasındaki farkın kaldırılması
C) İstanbul ağzının standart dil olarak kabul edilmesi
D) Ağırlıklı olarak aruz ölçüsünün kullanılması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Türk edebiyatının önemli dönüm noktalarından biri olan Yeni Lisan hareketinin temel ilkelerini anlamamızı istiyor. "Genç Kalemler" dergisi etrafında toplanan yazarların başlattığı bu hareket, dilde sadeleşmeyi ve millî bir edebiyat oluşturmayı amaçlamıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Arapça ve Farsça dilbilgisi kurallarının kullanılmaması: Yeni Lisan hareketinin en temel ilkelerinden biri, Türkçeyi yabancı dillerin (özellikle Arapça ve Farsça) dilbilgisi kurallarının etkisinden kurtarmaktı. Bu, dilin daha saf ve anlaşılır olmasını sağlamak için önemli bir adımdı. Dolayısıyla bu ilke, hareketin hedeflerinden biridir.
- B) Yazı dili ile konuşma dili arasındaki farkın kaldırılması: Hareketin bir diğer önemli amacı, halkın günlük hayatta konuştuğu dil ile edebi eserlerde kullanılan yazı dili arasındaki uçurumu kapatmaktı. Böylece edebiyatın daha geniş kitlelere ulaşması ve daha doğal bir ifadeye kavuşması hedefleniyordu. Bu da Yeni Lisan'ın savunduğu bir ilkedir.
- C) İstanbul ağzının standart dil olarak kabul edilmesi: Yeni Lisan hareketi, Türkçenin bir standart kazanması gerektiğini savunmuş ve bu standart için İstanbul ağzını esas almayı önermiştir. İstanbul ağzı, o dönemde en yaygın ve kabul görmüş ağızlardan biriydi. Bu da hareketin önemli ilkelerinden biridir.
- D) Ağırlıklı olarak aruz ölçüsünün kullanılması: Yeni Lisan hareketi ve onunla başlayan Millî Edebiyat Dönemi, dilde sadeleşmenin yanı sıra, edebiyatta da millî kaynaklara yönelme eğilimindeydi. Aruz ölçüsü, Arap ve Fars edebiyatından Türk edebiyatına geçmiş bir ölçü birimidir. Millî Edebiyatçılar, Türk şiirinin kendi öz ölçüsü olan hece ölçüsüne dönmesini savunmuş, aruz ölçüsünü ise yabancı ve Türkçenin yapısına uygun olmayan bir ölçü olarak görmüşlerdir. Dolayısıyla, Yeni Lisan hareketinin getirdiği ilkelerden biri, aruz ölçüsünün ağırlıklı olarak kullanılması değil, tam tersine hece ölçüsüne yönelme ve aruzdan uzaklaşmadır.
Bu bilgiler ışığında, "Ağırlıklı olarak aruz ölçüsünün kullanılması" ilkesi, Yeni Lisan hareketinin savunduğu bir durum değildir; aksine, hareketin karşı çıktığı ve değiştirmeyi hedeflediği bir uygulamadır.
Cevap D seçeneğidir.
