Bir bakteri kolonisinin yeni bir antibiyotiğe karşı hızla direnç geliştirdiği gözlemlenmiştir. Bakterilerin bu hızlı adaptasyonuna öncelikli olarak katkıda bulunan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Çekirdek (nukleus) bulundurmaları.
B) Eşeyli üreme (konjugasyon) ile genetik çeşitlilik sağlamaları.
C) Hızlı ikili bölünme ve plazmitler aracılığıyla gen transferi yapmaları.
D) Büyük hücre boyutlarına sahip olmaları.
Bakterilerin antibiyotiğe karşı hızla direnç geliştirmesi, evrimsel adaptasyonun önemli bir örneğidir. Bu adaptasyonun altında yatan temel mekanizmaları anlamak, soruyu doğru çözmemize yardımcı olacaktır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çekirdek (nukleus) bulundurmaları: Bakteriler prokaryot hücrelerdir. Prokaryot hücreler zarlı çekirdek bulundurmazlar. Genetik materyalleri sitoplazmada serbestçe bulunur. Bu nedenle, çekirdek bulundurmak bakterilerin hızlı adaptasyonuna katkıda bulunan bir özellik değildir.
- B) Eşeyli üreme (konjugasyon) ile genetik çeşitlilik sağlamaları: Bakterilerde konjugasyon görülür ve bu olay genetik çeşitliliği artırır. Ancak bakteriler genellikle eşeysiz üreme (binary fission - ikili bölünme) ile çoğalırlar. Eşeysiz üreme çok daha hızlı gerçekleştiği için, antibiyotik direncindeki hızlı adaptasyonda daha büyük bir rol oynar. Konjugasyon da önemlidir fakat ikili bölünme kadar hızlı bir mekanizma değildir.
- C) Hızlı ikili bölünme ve plazmitler aracılığıyla gen transferi yapmaları: Bakteriler çok hızlı bir şekilde ikili bölünme ile çoğalabilirler. Bu, bir antibiyotiğe dirençli bir bakteri ortaya çıktığında, bu direnç genini taşıyan bakterilerin popülasyonda hızla baskın hale gelmesini sağlar. Ayrıca, plazmitler aracılığıyla gen transferi (konjugasyon, transformasyon, transdüksiyon) de direnç genlerinin bakteriler arasında yayılmasını kolaylaştırır. Plazmitler, bakterilerin kromozomlarından bağımsız olarak replike olabilen küçük DNA molekülleridir ve antibiyotik direnç genlerini taşıyabilirler. Bu genlerin transferi, direncin hızla yayılmasına olanak tanır.
- D) Büyük hücre boyutlarına sahip olmaları: Hücre boyutu, bir organizmanın adaptasyon hızıyla doğrudan ilişkili değildir. Bakterilerin küçük boyutları, hızlı üremelerine olanak sağlayabilir, ancak büyük hücre boyutu antibiyotik direncini doğrudan etkilemez.
Sonuç olarak, bakterilerin hızlı ikili bölünme yeteneği ve plazmitler aracılığıyla gen transferi yapabilmeleri, antibiyotik direncini hızla geliştirmelerine olanak tanır. İkili bölünme sayesinde dirençli bakteriler hızla çoğalırken, plazmitler aracılığıyla gen transferi direnç genlerinin diğer bakterilere yayılmasını sağlar.
Cevap C seçeneğidir.
