1953 yılında Nature dergisinde yayınlanan ünlü makalede Watson ve Crick, "Bu yapının dikkat çekici özelliklerinden biri, kalıtım materyali için gerekli olan bilginin nasıl saklandığını hemen açığa çıkarmasıdır" ifadesini kullanmışlardır.
Bu ifade DNA'nın hangi özelliği ile doğrudan ilişkilidir?
A) Kendini eşleyebilmesi
B) Protein sentezinde görev alması
C) Hücre bölünmesini kontrol etmesi
D) Mutasyonlara duyarlı olması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, genetik biliminin en temel keşiflerinden biri olan DNA'nın yapısı ve işlevi hakkındadır. Watson ve Crick'in 1953'te Nature dergisinde yayımladıkları makale, çift sarmal DNA modelini ortaya koyarak biyolojide bir devrim yaratmıştır. Soru, onların bu yapı hakkında söyledikleri önemli bir ifadeyi ele alıyor ve bu ifadenin DNA'nın hangi özelliğiyle doğrudan ilişkili olduğunu soruyor.
İfadeye tekrar bakalım: "Bu yapının dikkat çekici özelliklerinden biri, kalıtım materyali için gerekli olan bilginin nasıl saklandığını hemen açığa çıkarmasıdır."
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kendini eşleyebilmesi: Watson ve Crick'in önerdiği çift sarmal yapı, adenin (A) ile timin (T) ve guanin (G) ile sitozin (C) arasındaki eşleşmeyi (baz eşleşmesi) gösteriyordu. Bu eşleşme, DNA'nın her bir ipliğinin, yeni bir iplik sentezlenirken kalıp (şablon) görevi görebileceği fikrini doğurdu. Yani, sarmal açıldığında, her bir iplik kendi tamamlayıcısını sentezleyerek kendisinin tıpatıp aynısı iki yeni DNA molekülü oluşturabilir. Bu mekanizma, kalıtsal bilginin nesilden nesile nasıl aktarıldığını, yani bilginin nasıl kopyalanıp saklandığını doğrudan açıklar. Bu, Watson ve Crick'in yapıyı keşfettiklerinde hemen fark ettikleri en çarpıcı özelliklerden biriydi.
- B) Protein sentezinde görev alması: DNA, protein sentezi için gerekli genetik bilgiyi taşır, ancak bu süreç RNA molekülleri ve ribozomlar aracılığıyla gerçekleşir. Watson ve Crick'in yapıyı tanımlamasıyla birlikte, bilginin nasıl saklandığı ve aktarıldığı hemen anlaşıldı; protein sentezi mekanizması ise daha sonraki araştırmalarla detaylandırıldı. İfade, doğrudan bilginin saklanma ve aktarılma biçimini vurgulamaktadır.
- C) Hücre bölünmesini kontrol etmesi: DNA, hücre döngüsünü ve bölünmeyi düzenleyen genleri içerir. Ancak bu, DNA'nın yapısının doğrudan "bilginin nasıl saklandığını hemen açığa çıkarması" ile ilgili değildir. Bu, DNA'nın daha geniş bir kontrol ve düzenleme fonksiyonudur.
- D) Mutasyonlara duyarlı olması: DNA'daki baz diziliminde meydana gelen değişikliklere mutasyon denir. DNA'nın yapısı mutasyonların nasıl oluşabileceğine dair ipuçları verse de, ifadenin ana vurgusu, yapının kalıtsal bilginin nasıl depolandığını ve kopyalandığını "hemen açığa çıkarması" üzerinedir. Mutasyonlar, bilginin kopyalanması sırasında veya dış etkenlerle ortaya çıkan hatalardır.
Watson ve Crick'in çift sarmal modeli, DNA'nın kendini kopyalama (eşleme) yeteneğini, yani kalıtsal bilginin nasıl saklandığını ve aktarıldığını anında gözler önüne sermiştir. Bu nedenle, verilen ifade DNA'nın kendini eşleyebilme özelliği ile doğrudan ilişkilidir.
Cevap A seçeneğidir.
