Şiir bilgisi AYT Test 1

Bir şiirde "ruh, aşk, sonsuzluk, ölüm" gibi temaların işlenmesi; söz diziminin zorlanması ve kapalı bir anlatımın tercih edilmesi, bu şiirin öncelikle hangi şiir anlayışına ait olduğunu gösterir?

A) Saf şiir
B) Toplumcu şiir
C) Millî şiir
D) Didaktik şiir

Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:

• Soruyu Anlayalım: Soru bize bir şiirdeki bazı özellikleri veriyor ve bu özelliklerin hangi şiir anlayışına ait olduğunu soruyor. Verilen özellikler şunlar:
  • "Ruh, aşk, sonsuzluk, ölüm" gibi soyut ve evrensel temaların işlenmesi.
  • Söz diziminin zorlanması (yani dilin alışılmış kalıplarının dışına çıkılması).
  • Kapalı bir anlatımın tercih edilmesi (yani anlamın doğrudan değil, imgeler ve sembollerle dolaylı yoldan verilmesi).
• Seçenekleri Değerlendirelim: Şimdi bu özelliklerin her bir şiir anlayışıyla ne kadar örtüştüğüne bakalım:
• A) Saf şiir (Poésie Pure):
  • Saf şiirde amaç, şiiri diğer edebi türlerden ayırmak, onu sadece estetik bir haz kaynağı haline getirmektir.
  • "Sanat için sanat" anlayışı benimsenir.
  • "Ruh, aşk, sonsuzluk, ölüm, güzellik" gibi soyut, bireysel ve evrensel temalar sıkça işlenir.
  • Şiirde musiki, ahenk ve ritim çok önemlidir. Kelimelerin çağrışım gücünden faydalanılır.
  • Anlam kapalılığı, sembolizm, imge yoğunluğu ve söz diziminin zorlanması (alışılmadık bağdaştırmalar, dilin sınırlarını zorlama) bu anlayışın temel özelliklerindendir. Şiirde anlamdan çok, estetik ve duygu ön plandadır.
  • Bu özellikler, soruda verilen tüm özelliklerle birebir örtüşmektedir.
• B) Toplumcu şiir:
  • Toplumcu şiirde amaç, toplumsal sorunları dile getirmek, halkı bilinçlendirmek ve harekete geçirmektir.
  • İşçi hakları, yoksulluk, sömürü, eşitlik, devrim gibi toplumsal temalar işlenir.
  • Anlatım genellikle açık, anlaşılır ve didaktiktir. Sanatsal kaygıdan çok, mesaj verme amacı güdülür.
  • Bu anlayış, sorudaki özelliklerle (soyut temalar, kapalı anlatım) çelişir.
• C) Millî şiir:
  • Millî şiirde vatan sevgisi, milliyetçilik, tarih, kahramanlık, Anadolu, yerel değerler gibi millî ve kültürel temalar işlenir.
  • Genellikle sade, halkın anlayabileceği bir dil ve hece ölçüsü kullanılır.
  • Bu anlayış, sorudaki özelliklerle (soyut temalar, kapalı anlatım, söz diziminin zorlanması) örtüşmez.
• D) Didaktik şiir:
  • Didaktik şiirde amaç, okuyucuya bilgi vermek, bir şeyler öğretmek veya öğüt vermektir.
  • Ahlak, bilim, felsefe gibi öğretici konular işlenir.
  • Anlatım açık, anlaşılır ve öğreticidir. Sanatsal kaygı ikinci plandadır.
  • Bu anlayış, sorudaki kapalı anlatım ve estetik kaygı özellikleriyle çelişir.
• Sonuç: Soruda belirtilen "ruh, aşk, sonsuzluk, ölüm" gibi soyut temalar, söz diziminin zorlanması ve kapalı anlatım, doğrudan Saf Şiir anlayışının temel nitelikleridir.

Cevap A seçeneğidir.