Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta 100 gram çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarını ifade eder. Maddelerin çözünürlüğü sıcaklıkla farklı şekillerde değişebilir. Bu soruda, çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalan maddeyi bulmamız isteniyor.
- Genel Eğilim: Katı maddelerin çoğu için çözünme olayı endotermiktir (ısı alan). Yani, bu tür maddelerin çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar. Çünkü sisteme dışarıdan ısı verildiğinde, denge ısı alan yöne (çözünme yönüne) kayar ve daha fazla madde çözünür.
- İstisnalar ve Egzotermik Çözünme: Bazı katı maddelerin çözünme olayı ise egzotermiktir (ısı veren). Bu tür maddeler çözünürken ortama ısı verirler. Le Chatelier ilkesine göre, sıcaklık arttırıldığında denge, ısı veren çözünme olayının tersi yöne (yani çökelme yönüne) kayar. Bu da çözünürlüğün azalmasına neden olur.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Şeker (Sakkaroz): Şekerin çözünürlüğü sıcaklık arttıkça önemli ölçüde artar. Bu, çoğu katı madde için geçerli olan genel bir durumdur.
- B) Sofra tuzu (Sodyum klorür, $NaCl$): Sofra tuzunun çözünürlüğü sıcaklıkla çok az değişir, ancak genellikle hafif bir artış gösterir.
- C) Kalsiyum hidroksit ($Ca(OH)_2$): Kalsiyum hidroksit, çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalan maddelere iyi bir örnektir. Kalsiyum hidroksitin suda çözünmesi egzotermik bir olaydır (ısı verir). Bu nedenle, sıcaklık yükseldikçe denge çözünmeyen madde oluşumu yönüne kayar ve çözünürlüğü azalır.
- D) Potasyum nitrat ($KNO_3$): Potasyum nitratın çözünürlüğü sıcaklık arttıkça çok belirgin bir şekilde artar. Bu da endotermik çözünmeye bir örnektir.
Bu bilgilere göre, çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalan madde kalsiyum hidroksittir.
Cevap C seçeneğidir.
