Bir araştırmacı, bitki dokularında sentezlenen ve meyve olgunlaşmasını hızlandıran, aynı zamanda yaprak dökümünde de rol oynayan gaz halindeki hormon hangisidir?
A) Sitokinin
B) Etilen
C) Absisik asit
D) Oksin
Sevgili öğrenciler, bitki hormonları bitkilerin büyüme, gelişme ve çevresel koşullara tepki verme süreçlerini düzenleyen çok önemli kimyasal habercilerdir. Bu soruda, belirli özelliklere sahip bir bitki hormonunu bulmamız isteniyor. Hadi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Bitki Hormonları Hakkında Genel Bilgi: Bitki hormonları (fitohormonlar), bitkilerde çok düşük konsantrasyonlarda üretilen ve hücre bölünmesi, büyüme, farklılaşma, çiçeklenme, meyve gelişimi ve yaşlanma gibi birçok fizyolojik süreci etkileyen organik bileşiklerdir.
- Sorudaki Anahtar Kelimeler: Soruda aradığımız hormonun üç temel özelliği var:
- Gaz halinde olması.
- Meyve olgunlaşmasını hızlandırması.
- Yaprak dökümünde rol oynaması.
- A) Sitokinin: Sitokininler, hücre bölünmesini (sitokinezi) teşvik eden, tomurcuk gelişimini destekleyen ve yaşlanmayı geciktiren hormonlardır. Gaz halinde değillerdir ve meyve olgunlaşmasını hızlandırmak veya yaprak dökümünde birincil rol oynamak gibi özellikleri yoktur. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Etilen: Etilen, bitkiler tarafından sentezlenen ve gaz halinde bulunan tek bitki hormonudur. Özellikle meyve olgunlaşmasını (özellikle klimakterik meyvelerde, yani olgunlaşma sırasında solunum hızı artan meyvelerde) hızlandırmasıyla bilinir. Ayrıca, yaprak, çiçek ve meyve dökümünü (absisyon) teşvik eder ve bitkilerin yaşlanma (senesens) süreçlerinde önemli rol oynar. Soruda belirtilen tüm özelliklere uymaktadır.
- C) Absisik asit (ABA): Absisik asit, bitkilerin strese tepkilerinde (örneğin kuraklıkta stomaların kapanması), tohum dormansisinin (uyku hali) sürdürülmesinde ve tomurcuk dormansisinde önemli rol oynar. Ayrıca yaşlanmayı ve yaprak dökümünü teşvik edebilir ancak gaz halinde değildir ve meyve olgunlaşmasını hızlandırmak birincil görevi değildir. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- D) Oksin: Oksinler, hücre uzamasını teşvik eden, apikal dominansiyi (uç tomurcuğun yan tomurcukların gelişimini engellemesi) sağlayan, kök gelişimini ve fototropizmi (ışığa yönelme) düzenleyen hormonlardır. Gaz halinde değillerdir ve meyve olgunlaşmasını hızlandırmak birincil görevleri arasında değildir; aksine, yüksek oksin seviyeleri bazen meyve dökümünü engelleyebilir. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, hem gaz halinde olan, hem meyve olgunlaşmasını hızlandıran hem de yaprak dökümünde rol oynayan hormon Etilen'dir.
Cevap B seçeneğidir.
