Bitkiler, çevrelerindeki değişen koşullara uyum sağlamak ve hayatta kalmak için çeşitli hormonlar üretirler. Bu hormonlar, bitkinin büyümesini, gelişmesini ve stres tepkilerini düzenler. Sorumuz, bitkilerde stres koşullarına karşı tolerans geliştirmede ve tohum dormansisinin (çimlenme engelinin) sağlanmasında etkili olan hormonu bulmamızı istiyor.
- A) Sitokinin: Sitokininler, bitkilerde hücre bölünmesini (mitoz) teşvik eden, hücre farklılaşmasında rol oynayan ve yaşlanmayı geciktiren hormonlardır. Kök ve sürgün gelişimi arasındaki dengeyi düzenlerler. Ancak, doğrudan stres toleransı geliştirme veya tohum dormansisi sağlama gibi temel işlevleri yoktur.
- B) Etilen: Etilen, gaz formunda bir bitki hormonudur. Meyve olgunlaşması, yaprak dökümü (absisyon), yaşlanma (senesens) ve bazı stres tepkilerinde rol oynar. Stres tepkilerinde etkili olsa da, bitkide stres toleransı geliştirme veya tohum dormansisini sağlama konusunda absisik asit kadar merkezi bir role sahip değildir.
- D) Oksin: Oksinler, bitkilerde hücre uzamasını teşvik eden, fototropizm (ışığa yönelme), gravitropizm (yerçekimine yönelme) gibi yönelim hareketlerinde, apikal dominanside (uç tomurcuk baskınlığı) ve kök gelişiminde önemli rol oynayan hormonlardır. Büyüme ve gelişmenin temel düzenleyicilerindendirler. Stres toleransı veya tohum dormansisi ile doğrudan birincil ilişkileri yoktur.
- C) Absisik asit (ABA): Absisik asit (ABA), bitkilerde stres koşullarına (kuraklık, tuzluluk, soğuk vb.) karşı tepkileri düzenleyen ve bitkinin hayatta kalmasını sağlayan kritik bir hormondur.
- Stres toleransı geliştirmede: Kuraklık gibi stres durumlarında, ABA stomaların kapanmasını tetikleyerek su kaybını azaltır. Ayrıca, bitkinin strese dayanıklılığını artıran genlerin ifadesini düzenleyerek bitkinin strese karşı toleransını artırır.
- Tohum dormansisinin sağlanmasında: ABA, tohumların uygun olmayan koşullarda (örneğin kışın ortasında) çimlenmesini engelleyerek dormansiyi (uyku halini) başlatır ve sürdürür. Bu, tohumun uygun çevresel koşullar oluşana kadar hayatta kalmasını ve doğru zamanda çimlenmesini sağlar. Çimlenmeyi engelleyici bir hormondur.
Bu özellikleri, soruda belirtilen her iki durumu da doğrudan karşılamaktadır.
Bu açıklamalar ışığında, bitkilerde stres koşullarına karşı tolerans geliştirmede ve tohum dormansisinin sağlanmasında en etkili hormonun Absisik asit olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
