Kanun-i Esasi'nin 113. maddesi, padişaha aşağıdaki yetkilerden hangisini vermiştir?
A) Sürgün yetkisi
B) Meclisi feshetme yetkisi
C) Anayasayı askıya alma yetkisi
D) Bakanları tek başına atama yetkisi
Sevgili öğrenciler, bu soru Kanun-i Esasi'nin önemli maddelerinden biri olan 113. maddeyi ve padişaha tanıdığı yetkiyi anlamamızı istiyor. Kanun-i Esasi, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk anayasasıdır ve padişahın yetkilerini sınırlarken, aynı zamanda belirli durumlarda ona özel yetkiler de tanımıştır.
- Kanun-i Esasi ve 113. Maddeye Genel Bakış: Kanun-i Esasi, 1876 yılında ilan edilen ve Osmanlı tarihinde meşrutiyet dönemini başlatan önemli bir belgedir. Bu anayasa, padişahın mutlak yetkilerini kısmen kısıtlamış, ancak bazı maddelerle padişaha olağanüstü durumlarda kullanabileceği yetkiler de bırakmıştır. 113. madde de bu yetkilerden birini içermektedir.
- 113. Maddenin Temel İçeriği: Kanun-i Esasi'nin 113. maddesi, padişaha "devletin emniyetini ihlal edenler" veya "kamu düzenini bozanlar" olarak görülen kişileri mahkeme kararı olmaksızın sürgün etme yetkisi vermiştir. Bu madde, özellikle II. Abdülhamid döneminde muhalifleri susturmak için sıkça kullanılmış ve eleştirilere neden olmuştur. Bu yetki, yargı sürecini atlayarak doğrudan padişahın kararıyla uygulanabilen bir idari tedbirdi.
- Seçenek A) Sürgün yetkisi: Yukarıda da belirtildiği gibi, 113. madde doğrudan padişaha sürgün yetkisini tanımıştır. Bu yetki, yargı süreci olmaksızın kişilerin belirli bir yere gönderilmesini içeriyordu ve anayasanın en tartışmalı maddelerinden biriydi.
- Seçenek B) Meclisi feshetme yetkisi: Padişahın meclisi feshetme yetkisi vardı, ancak bu yetki 113. madde ile ilgili değildir. Meclisi feshetme yetkisi, anayasanın başka maddelerinde düzenlenmiştir ve daha geniş bir siyasi yetkidir.
- Seçenek C) Anayasayı askıya alma yetkisi: Anayasayı askıya alma yetkisi, genellikle anayasal düzenin tamamen ortadan kaldırılması anlamına gelir ve 113. madde gibi belirli bir yetkiyi düzenleyen bir maddeyle karıştırılmamalıdır. Anayasa, padişahın yetkilerini sınırlamak için yapıldığından, anayasayı askıya alma yetkisi doğrudan bu maddeyle verilmemiştir.
- Seçenek D) Bakanları tek başına atama yetkisi: Padişahın bakanları atama ve görevden alma yetkisi vardı, ancak bu da 113. maddenin konusu değildir. 113. madde, kişilerin özgürlüklerini kısıtlayan özel bir güvenlik tedbirini düzenliyordu.
- Sonuç ve Özet: Kanun-i Esasi'nin 113. maddesi, padişaha devletin güvenliğini tehdit ettiği düşünülen kişileri mahkeme kararı olmaksızın sürgün etme yetkisini vermiştir. Bu yetki, dönemin siyasi atmosferinde önemli bir baskı aracı olarak kullanılmıştır ve anayasal monarşi prensipleriyle çelişen bir istisna niteliğindeydi.
Cevap A seçeneğidir.
