6. sınıf Fen Bilimleri ses şiddeti ve ses yüksekliği arasındaki fark Test 1

Bir konser alanında ölçülen ses şiddeti 100 dB olarak belirlenmiştir. Aynı ses kaynağı kullanılarak yapılan başka bir konserde ise sesin tizliğinin arttığı gözlemlenmiştir.
Bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) İkinci konserde ses şiddeti artmıştır.
B) İkinci konserde sesin frekansı artmıştır.
C) İkinci konserde sesin genliği azalmıştır.
D) İkinci konserde sesin enerjisi değişmemiştir.

Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için sesin temel özelliklerini hatırlamamız gerekiyor. Sesin farklı özelliklerini ve bu özelliklerin ne anlama geldiğini anladığımızda, doğru cevabı kolayca bulabiliriz.

• Sesin Özellikleri:
  • Tizlik (Perde): Bir sesin ince veya kalın algılanmasıdır. Tizlik, ses dalgasının frekansına bağlıdır. Frekans arttıkça ses daha tiz (ince), azaldıkça daha pes (kalın) duyulur.
  • Şiddet (Gürlük): Bir sesin yüksek veya alçak (gür veya zayıf) algılanmasıdır. Ses şiddeti, ses dalgasının genliğine ve taşıdığı enerjiye bağlıdır. Genlik arttıkça ses daha şiddetli (gür) duyulur. Ses şiddeti desibel (dB) birimiyle ölçülür.
  • Tını: Aynı frekans ve şiddetteki iki farklı ses kaynağını (örneğin piyano ve gitar) ayırt etmemizi sağlayan özelliktir. Ses dalgasının şekline (harmonik yapısına) bağlıdır.
• Sorudaki Durum:
  • İlk konserde ses şiddeti 100 dB olarak verilmiş. Bu, sesin ne kadar gür olduğunu gösterir.
  • İkinci konserde ise "sesin tizliğinin arttığı" gözlemlenmiş. Bu ifade, sesin daha ince duyulduğu anlamına gelir.
• Seçeneklerin Analizi:
  • A) İkinci konserde ses şiddeti artmıştır.

    Soruda sesin tizliğinin arttığı belirtiliyor, şiddetinin arttığına dair bir bilgi yok. Tizlik (frekans) ile şiddet (genlik/enerji) farklı özelliklerdir. Tizliğin artması, şiddetin de arttığı anlamına gelmez. Bu nedenle bu ifade doğru değildir.

  • B) İkinci konserde sesin frekansı artmıştır.

    Yukarıda bahsettiğimiz gibi, tizlik doğrudan frekans ile ilişkilidir. Bir sesin tizliğinin artması, o sesin frekansının arttığı anlamına gelir. Bu ifade, sorudaki gözlemle tamamen uyumludur ve doğrudur.

  • C) İkinci konserde sesin genliği azalmıştır.

    Genlik, sesin şiddetiyle (gürlüğüyle) ilgilidir. Tizliğin artması, genliğin azaldığı anlamına gelmez. Hatta aynı şiddette daha tiz bir ses üretmek için genlik değişmeyebilir veya farklı bir şekilde etkilenebilir. Soruda genlik hakkında bir bilgi verilmemiştir. Bu nedenle bu ifade doğru değildir.

  • D) İkinci konserde sesin enerjisi değişmemiştir.

    Sesin frekansının değişmesi (tizliğin artması), genellikle ses kaynağının titreşim şeklinin değiştiğini gösterir. Bu da ses dalgasının taşıdığı enerjide bir değişikliğe yol açabilir. Enerjinin değişmediğini söylemek için yeterli bilgi yoktur ve tizliğin artması enerjinin sabit kaldığı anlamına gelmez. Bu nedenle bu ifade doğru değildir.

Sonuç olarak, sesin tizliğinin artması, sesin frekansının arttığı anlamına gelir.

Cevap B seçeneğidir.