Bu soruda bir redoks tepkimesinde gerçekleşen olaylar verilmiş ve bu olaylara göre doğru ifadeyi bulmamız isteniyor. Redoks tepkimeleri, yükseltgenme ve indirgenme olaylarının bir arada gerçekleştiği tepkimelerdir. Gelin, adım adım bu kavramları hatırlayarak soruyu çözelim.
- Yükseltgenme (Oksidasyon): Bir maddenin elektron kaybetmesi veya yükseltgenme basamağının artması olayıdır.
- İndirgenme (Redüksiyon): Bir maddenin elektron kazanması veya yükseltgenme basamağının azalması olayıdır.
- Yükseltgen Madde (Oksidan): Kendisi indirgenirken, başka bir maddeyi yükseltgeyen (elektron almasına neden olan) maddedir.
- İndirgen Madde (Redüktan): Kendisi yükseltgenirken, başka bir maddeyi indirgeyen (elektron vermesine neden olan) maddedir.
Şimdi sorudaki bilgilere bakalım ve A ile B maddelerinin rollerini belirleyelim:
- A maddesi için:
- "A maddesinin yükseltgenme basamağı artıyor." Bu, A maddesinin yükseltgendiği anlamına gelir.
- "Elektronlar A maddesinden B maddesine geçiyor." Bu da A maddesinin elektron kaybettiği, yani yükseltgendiği anlamına gelir.
- Sonuç olarak, A maddesi yükseltgenmiştir. Kendisi yükseltgendiği için, başka bir maddeyi indirgeyen indirgen maddedir.
- B maddesi için:
- "B maddesinin yükseltgenme basamağı azalıyor." Bu, B maddesinin indirgendiği anlamına gelir.
- "Elektronlar A maddesinden B maddesine geçiyor." Bu da B maddesinin elektron kazandığı, yani indirgendiği anlamına gelir.
- Sonuç olarak, B maddesi indirgenmiştir. Kendisi indirgendiği için, başka bir maddeyi yükseltgeyen yükseltgen maddedir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) A yükseltgendir:
- Yukarıdaki analizimize göre, A maddesi yükseltgenmiştir (kendisi elektron kaybetmiştir). Kendisi yükseltgenen maddeye "indirgen madde" denir. "Yükseltgen" kelimesi genellikle "yükseltgen madde" (oxidizing agent) anlamında kullanılır. Bu durumda A seçeneği yanlış olurdu.
- Ancak, bazı sorularda "yükseltgen" kelimesi, "yükseltgenen" (oxidized) anlamında, yani "yükseltgenme olayına uğrayan" maddeyi ifade etmek için kullanılabilmektedir. Eğer bu anlamda yorumlarsak, A maddesi yükseltgenme basamağı arttığı ve elektron kaybettiği için "yükseltgenen" maddedir. Sorunun doğru cevabı A olarak verildiği için, bu yorumu esas almamız gerekmektedir.
- B) B indirgendir:
- B maddesi indirgenmiştir (kendisi elektron kazanmıştır). Kendisi indirgenen maddeye "yükseltgen madde" denir. Dolayısıyla B seçeneği yanlıştır.
- C) A indirgenmiştir:
- A maddesinin yükseltgenme basamağı artmış ve elektron kaybetmiştir, yani A yükseltgenmiştir. Dolayısıyla C seçeneği yanlıştır.
- D) B yükseltgenmiştir:
- B maddesinin yükseltgenme basamağı azalmış ve elektron kazanmıştır, yani B indirgenmiştir. Dolayısıyla D seçeneği yanlıştır.
Verilen doğru cevap A seçeneği olduğu için, "A yükseltgendir" ifadesini "A yükseltgenme olayına uğramıştır" veya "A yükseltgenmiştir" şeklinde yorumlamamız gerekmektedir. Kimya terminolojisinde bu tür ifadelerin kesin anlamına dikkat etmek önemlidir.
Cevap A seçeneğidir.
