Merhaba sevgili öğrenciler!
Mendel'in bezelyelerle yaptığı çalışmalar, genetik biliminin temelini atmıştır. Bu soruda, bezelyelerde mor çiçek renginin beyaz çiçek rengine baskın olması durumunu hangi kavramla açıkladığımızı bulacağız. Adım adım inceleyelim:
- Mendel'in Gözlemleri: Gregor Mendel, bezelye bitkileri üzerinde yaptığı deneylerde, bazı özelliklerin (örneğin çiçek rengi, tohum şekli) bir nesilden diğerine nasıl aktarıldığını incelemiştir. Bu gözlemler sırasında, bazı özelliklerin diğerlerini "maskelediğini" veya "baskın geldiğini" fark etmiştir.
- Baskın (Dominant) Özellik: Bir canlıda bir özelliğin iki farklı aleli (genin farklı versiyonları) bulunduğunda, bu alellerden sadece birinin fenotipte (dış görünüşte) kendini göstermesi durumudur. Yani, mor çiçek rengi aleli ile beyaz çiçek rengi aleli bir araya geldiğinde, sadece mor çiçek rengi ortaya çıkıyorsa, mor çiçek rengi baskın bir özelliktir.
- Çiçek Rengi Örneği: Bezelyelerde mor çiçek rengini belirleyen alel (genin versiyonu) ile beyaz çiçek rengini belirleyen alel bir araya geldiğinde (yani bitki hem mor hem de beyaz çiçek alelini taşıdığında), bitkinin çiçekleri mor renkte olur. Bu durum, mor çiçek renginin beyaz çiçek rengine karşı baskın olduğunu gösterir.
- Seçeneklerin İncelenmesi:
- A) Dominantlık (Baskınlık): Bir özelliğin, başka bir özelliğin varlığında kendini fenotipte göstermesi durumudur. Mor çiçek renginin beyaz çiçek rengine baskın gelmesi tam olarak bu kavramla açıklanır.
- B) Resesiflik (Çekiniklik): Bir özelliğin, baskın bir özelliğin varlığında fenotipte kendini gösterememesi durumudur. Beyaz çiçek rengi, mor çiçek rengine göre resesiftir.
- C) Heterozigotluk: Bir bireyin bir gen için iki farklı alel taşıması durumudur (örneğin, mor çiçek aleli ve beyaz çiçek aleli taşıyan bir bezelye). Bu durum, baskınlık kavramının ortaya çıkması için bir zemin hazırlar ancak kavramın kendisi değildir.
- D) Homozigotluk: Bir bireyin bir gen için iki aynı alel taşıması durumudur (örneğin, iki mor çiçek aleli veya iki beyaz çiçek aleli taşıyan bir bezelye). Bu da genetik bir durumdur ancak baskınlık tanımını yapmaz.
Bu açıklamalar ışığında, mor çiçek renginin beyaz çiçek rengine baskın olması durumu doğrudan Dominantlık kavramıyla açıklanır.
Cevap A seçeneğidir.
