Haptotropizma, bitkilerin mekanik uyaranlara verdiği yönelim tepkisidir. Bu tepki sırasında, uyaranın geldiği taraftaki hücrelerde büyüme yavaşlarken, karşı taraftaki hücrelerde hızlanır. Bu durum, bitkinin uyarana doğru eğilmesine veya sarılmasına neden olur.
Bu mekanizma, aşağıdaki bitki hormonlarından hangisinin asimetrik dağılımı ile doğrudan ilişkilidir?
A) Sitokinin
B) Oksin
C) Etilen
D) Absisik asit
Bitkilerin çevresel uyaranlara karşı gösterdiği yönelim tepkilerine tropizma denir. Haptotropizma da bu tropizma türlerinden biridir ve mekanik uyaranlara (dokunma, sarılma gibi) karşı verilen bir tepkidir.
- Soru içeriğinde belirtildiği gibi, haptotropizma sırasında bitkinin uyarana doğru eğilmesi veya sarılması, uyaranın geldiği taraftaki hücrelerde büyümenin yavaşlaması, karşı taraftaki hücrelerde ise büyümenin hızlanmasıyla gerçekleşir. Bu durum, hücre uzamasındaki farklılık ile doğrudan ilişkilidir.
- Bitkilerde hücre uzamasını ve dolayısıyla büyümeyi düzenleyen temel hormonlardan biri oksindir. Oksin, hücre duvarının esnekliğini artırarak hücrelerin su alıp uzamasını teşvik eder.
- Tropizma olaylarında (fototropizma, gravitropizma ve haptotropizma gibi), oksin hormonunun bitki içinde asimetrik dağılımı kritik bir rol oynar. Uyaranın etkisiyle oksin, uyaranın geldiği taraftan uzaklaşarak karşı tarafta daha yoğun bir şekilde birikir.
- Haptotropizma özelinde, uyaranın geldiği tarafta oksin yoğunluğu azalır, bu da o taraftaki hücrelerde büyümenin (uzamanın) yavaşlamasına neden olur.
- Aynı zamanda, uyaranın karşı tarafında oksin yoğunluğu artar, bu da o taraftaki hücrelerde büyümenin (uzamanın) hızlanmasına neden olur. Bu farklı büyüme hızları, bitkinin uyarana doğru eğilmesine veya sarılmasına yol açar.
- Diğer seçeneklerdeki hormonların görevleri ise şunlardır:
- Sitokinin: Hücre bölünmesini teşvik eder, farklılaşmada rol oynar ve yaşlanmayı geciktirir.
- Etilen: Meyve olgunlaşması, yaşlanma ve yaprak dökümünde etkilidir.
- Absisik asit: Bitkide dormansi (uyku hali), stoma kapanması ve strese tepkilerde rol oynar.
- Bu hormonlar, haptotropizma mekanizmasındaki doğrudan hücre uzaması farklılığıyla ilişkili değildir.
Bu nedenle, haptotropizma mekanizmasındaki asimetrik büyüme ve hücre uzaması farklılığı, oksin hormonunun asimetrik dağılımı ile doğrudan ilişkilidir.
Cevap B seçeneğidir.
