Bir genetik mühendisi, bakteri hücresine antibiyotik direnç geni taşıyan bir plazmit yerleştiriyor. Daha sonra bu bakteriyi antibiyotik içeren besiyerinde çoğaltıyor. Bu deneyde antibiyotik içeren besiyerinin kullanılma amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bakterilerin mutasyon geçirme hızını artırmak
B) Plazmiti almış olan bakterileri seçmek
C) Bakterilerin bölünme hızını yavaşlatmak
D) Plazmit DNA'sının yapısını değiştirmek
Bu soruda, genetik mühendisliğinde çok temel ve önemli bir teknik olan seçilim (seleksiyon) yöntemini anlamamız isteniyor. Adım adım inceleyelim:
- Genetik Mühendisliğinin Amacı: Bir genetik mühendisi, belirli bir özelliği (bu durumda antibiyotik direnci) bir bakteriye kazandırmak istiyor. Bunun için, istediği geni (antibiyotik direnç geni) taşıyan bir plazmiti (bakterilerde bulunan küçük, halkasal DNA parçacıkları) bakteri hücresine aktarmaya çalışır.
- Plazmit Aktarımı (Transformasyon): Plazmitler, özel yöntemlerle bakteri hücrelerine aktarılır. Ancak bu işlem %100 verimli değildir. Yani, bir grup bakterinin içine plazmit aktarıldığında, bazı bakteriler plazmiti alır (transforme olur), bazıları ise almaz.
- Direnç Geninin Rolü: Mühendis, plazmite özellikle bir antibiyotik direnç geni yerleştirmiştir. Bu gen, plazmiti alan bakterinin, belirli bir antibiyotik varlığında hayatta kalmasını ve çoğalmasını sağlar. Plazmiti almayan bakterilerde ise bu direnç geni bulunmaz.
- Antibiyotik İçeren Besiyerinin Amacı: İşte bu noktada antibiyotik içeren besiyeri devreye girer. Eğer bakterileri antibiyotik içeren bir besiyerinde çoğaltırsak:
- Plazmiti almış olan bakteriler, antibiyotik direnç genine sahip oldukları için antibiyotikten etkilenmezler ve besiyerinde rahatça çoğalmaya devam ederler.
- Plazmiti almamış olan bakteriler ise antibiyotik direnç genine sahip olmadıkları için besiyerindeki antibiyotik tarafından öldürülürler veya çoğalmaları engellenir.
- Sonuç: Bu sayede, antibiyotik içeren besiyeri, sadece istediğimiz genetik değişikliği (plazmiti) almış olan bakterilerin hayatta kalmasını ve çoğalmasını sağlar. Bu işleme seçilim denir. Yani, genetik mühendisi, plazmiti başarıyla almış olan bakterileri diğerlerinden ayırmak (seçmek) için bu yöntemi kullanır.
Bu açıklamalara göre, doğru seçenek B'dir.
Cevap B seçeneğidir.
