Bir öğrenci mikroskopta incelediği canlıda; hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve DNA molekülü olduğunu ancak çekirdek zarı, mitokondri ve kloroplast bulunmadığını gözlemliyor.
Bu canlı ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Bakteriler veya arkeler alemine ait olabilir
B) Oksijenli solunum yapamaz
C) Protein sentezi yapabilir
D) Basit yapılı bir canlıdır
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle verilen canlıya ait özellikleri dikkatlice inceleyelim ve bu özelliklerin bize hangi canlı grubunu işaret ettiğini bulalım.
- Canlıda bulunan yapılar: Hücre zarı, sitoplazma, ribozom, DNA molekülü.
- Canlıda bulunmayan yapılar: Çekirdek zarı, mitokondri, kloroplast.
Bu özelliklere baktığımızda, canlının en belirgin özelliği çekirdek zarının olmamasıdır. Çekirdek zarı olmayan hücrelere prokaryot hücre denir. Prokaryot hücreler aynı zamanda mitokondri ve kloroplast gibi zarlı organellere de sahip değildir. Ribozom ise tüm canlı hücrelerde (prokaryot ve ökaryot) protein sentezi için bulunan zarsız bir organeldir. DNA molekülü de tüm canlıların genetik materyalidir.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Bakteriler veya arkeler alemine ait olabilir: Bakteriler ve arkeler, prokaryot hücre yapısına sahip canlılardır. Yani çekirdek zarı, mitokondri ve kloroplastları yoktur; ancak hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve DNA'ları bulunur. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) Oksijenli solunum yapamaz: Prokaryot canlılar (bakteriler ve arkeler) mitokondriye sahip olmasalar bile oksijenli solunum yapabilirler. Oksijenli solunum için gerekli enzimler sitoplazmada ve hücre zarının iç yüzeyinde bulunur. Örneğin, birçok bakteri türü oksijenli solunum yapar. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- C) Protein sentezi yapabilir: Canlıda ribozom bulunduğu açıkça belirtilmiştir. Ribozomlar, protein sentezinin gerçekleştiği yerlerdir. Tüm canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için proteine ihtiyaç duyar ve protein sentezi yaparlar. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- D) Basit yapılı bir canlıdır: Prokaryot hücreler, ökaryot hücrelere göre daha basit bir yapıya sahiptir. Çekirdek ve zarlı organellerin olmaması, onların daha basit yapılı olduğunu gösterir. Bakteriler ve arkeler de basit yapılı canlılardır. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Soru bizden yanlış olan yorumu bulmamızı istediği için, "Oksijenli solunum yapamaz" ifadesi yanlış bir yorumdur.
Cevap B seçeneğidir.
