Mayoz bölünme sırasında gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, oluşan gametlerde kromozom sayısının yarıya inmesinden doğrudan sorumludur?
A) Krossing-over
B) Homolog kromozomların ayrılması
C) Kardeş kromatitlerin ayrılması
D) Sentriyollerin kutuplara hareketi
Merhaba sevgili öğrenciler!
Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşumunu sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bu bölünmenin en temel amacı, kromozom sayısını yarıya indirerek türün kromozom sayısının nesiller boyu sabit kalmasını sağlamaktır. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri adım adım inceleyelim ve bu önemli olayın hangi aşamada gerçekleştiğini bulalım:
- A) Krossing-over: Bu olay, mayoz I'in profaz I evresinde homolog kromozomlar arasında genetik madde alışverişidir. Krossing-over, oluşan gametlerde genetik çeşitliliği artırır ancak hücredeki toplam kromozom sayısını doğrudan yarıya indirmez. Kromozomlar hala çiftler halinde bulunur.
- B) Homolog kromozomların ayrılması: Bu olay, mayoz I'in anafaz I evresinde gerçekleşir. Bu evrede, her biri iki kromatitten oluşan homolog kromozom çiftleri birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına çekilir. İşte bu ayrılma, başlangıçtaki diploid ($2n$) kromozom sayısının, oluşan her bir yeni hücrede haploide ($n$) düşmesinden doğrudan sorumludur. Örneğin, $2n=4$ kromozomlu bir hücrede, anafaz I sonunda her kutupta 2 kromozom (her biri iki kromatitli) bulunur ve bu da kromozom sayısının yarıya indiğini gösterir.
- C) Kardeş kromatitlerin ayrılması: Bu olay, mayoz II'nin anafaz II evresinde (ve mitoz bölünmenin anafaz evresinde) gerçekleşir. Bu evrede, her bir kromozomu oluşturan kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir ve artık bağımsız birer kromozom olarak kabul edilir. Ancak bu ayrılma, hücrenin kromozom sayısını haploidden daha da aşağıya indirmez; sadece haploid durumdaki kromozomların kromatitlerini ayırır. Kromozom sayısı zaten mayoz I'de yarıya inmiştir.
- D) Sentriyollerin kutuplara hareketi: Sentriyoller, hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerinin oluşumunu organize eden organellerdir. Profaz evresinde kutuplara hareket ederek iğ ipliklerinin kurulmasını sağlarlar. Bu hareket, kromozomların düzenli bir şekilde ayrılması için gerekli bir ön hazırlıktır ancak kromozom sayısının yarıya inmesinden doğrudan sorumlu olan olay değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, mayoz bölünmede kromozom sayısının yarıya inmesinden doğrudan sorumlu olan temel olay, mayoz I'deki homolog kromozomların ayrılmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
