"Bu kitapta çok güzel bilgiler var." cümlesindeki "kitapta" kelimesinde yer alan "-da" ekinin işlevi, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç olan "de/da"nın işleviyle aynıdır?
A) Evde unuttuğum anahtarı buldum.
B) O
da bizimle gelmek istiyor.
C) Bahçede oynayan çocuklar çok mutluydu.
D) Okulda düzenlenen törene katıldık.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu birlikte adım adım çözerek "-da" ekinin işlevini ve bağlaç olan "de/da"yı daha iyi anlayalım.
Öncelikle sorudaki cümleyi inceleyelim: "Bu kitapta çok güzel bilgiler var." Burada "-da" eki, "kitap" kelimesine eklenerek cümlenin anlamını nasıl etkiliyor?
- "-da" eki, bu cümlede bulunma anlamı katıyor. Yani, güzel bilgilerin kitabın içinde olduğunu belirtiyor. Bu ek, eklendiği kelimeyi dolaylı tümleç yapar ve hal ekidir.
Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyelim ve "-da" ekinin veya "de/da" bağlacının işlevini belirleyelim:
- A) Evde unuttuğum anahtarı buldum. Bu cümlede "-de" eki, "ev" kelimesine bulunma anlamı katıyor. Anahtarın evin içinde unutulduğunu belirtiyor. Bu da bir hal ekidir.
- B) O da bizimle gelmek istiyor. Bu cümlede "da" ayrı yazılmış ve bağlaçtır. Cümleye "ayrıca, ilaveten" anlamı katıyor. Yani, başkasının da gelmek istediği gibi, "o" da gelmek istiyor.
- C) Bahçede oynayan çocuklar çok mutluydu. Bu cümlede "-de" eki, "bahçe" kelimesine bulunma anlamı katıyor. Çocukların bahçenin içinde oynadığını belirtiyor. Bu da bir hal ekidir.
- D) Okulda düzenlenen törene katıldık. Bu cümlede "-da" eki, "okul" kelimesine bulunma anlamı katıyor. Törene okulun içinde katıldığımızı belirtiyor. Bu da bir hal ekidir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki "-da / -de" ekleri, kelimelere bulunma anlamı katarken, B seçeneğindeki "da" bağlacı cümleye farklı bir anlam katıyor. Soruda bizden istenen de bağlaç olan "de/da"nın işleviyle aynı olan seçeneği bulmaktı.
Cevap B seçeneğidir.
