Engelmann deneyinin tasarımı ve sonuçları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Fotosentez hızının ışık rengine bağlı olduğunu göstermiştir
B) Oksijen üretiminin dolaylı olarak ölçülmesini sağlamıştır
C) Klorofilin yeşil ışığı en fazla soğurduğunu kanıtlamıştır
D) Fotosentez için en uygun ışık renklerini belirlemiştir
Engelmann deneyi, fotosentez ve ışık spektrumu arasındaki ilişkiyi anlamak için yapılan klasik bir deneydir. Bu deneyin tasarımı ve sonuçları hakkında verilen ifadeleri adım adım inceleyelim:
- Engelmann Deneyinin Tasarımı: Theodor Engelmann, bir prizma kullanarak beyaz ışığı renk spektrumuna ayırmıştır. Bu spektrumu, bir ipliksi alg türü olan *Spirogyra*'nın üzerine düşürmüştür. Deney düzeneğine, oksijenli ortamda yaşayan (aerobik) bakteriler eklemiştir.
- Engelmann Deneyinin Gözlemleri ve Sonuçları: Engelmann, aerobik bakterilerin algin en çok mavi-mor ve kırmızı ışığa maruz kalan bölgelerinde toplandığını gözlemlemiştir. Bakterilerin oksijene ihtiyaç duyması ve fotosentez sonucunda oksijen üretilmesi nedeniyle, bakterilerin yoğunlaştığı bölgeler fotosentezin en hızlı gerçekleştiği yerler olarak yorumlanmıştır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Fotosentez hızının ışık rengine bağlı olduğunu göstermiştir: Bu ifade doğrudur. Bakterilerin farklı ışık renklerinde farklı yoğunluklarda toplanması, fotosentez hızının ışığın dalga boyuna (rengine) göre değiştiğini açıkça göstermiştir. Mavi-mor ve kırmızı ışıkta fotosentez hızı en yüksek, yeşil ışıkta ise en düşüktür.
- B) Oksijen üretiminin dolaylı olarak ölçülmesini sağlamıştır: Bu ifade doğrudur. Engelmann, oksijen miktarını doğrudan bir sensörle ölçmek yerine, oksijene ihtiyaç duyan aerobik bakterilerin yoğunlaşma derecesini kullanarak oksijen üretimini dolaylı yoldan belirlemiştir. Bakterilerin çok toplandığı yerler, oksijen üretiminin fazla olduğu yerlerdir.
- C) Klorofilin yeşil ışığı en fazla soğurduğunu kanıtlamıştır: Bu ifade yanlıştır. Deneyin sonuçları, bakterilerin yeşil ışık bölgesinde en az toplandığını göstermiştir. Bu durum, yeşil ışıkta fotosentezin en az gerçekleştiği anlamına gelir. Fotosentezin az olması ise klorofilin yeşil ışığı en az soğurduğunu, çoğunlukla yansıttığını veya geçirdiğini gösterir (bu yüzden bitkiler yeşil görünür). Klorofil, en çok mavi-mor ve kırmızı ışığı soğurur.
- D) Fotosentez için en uygun ışık renklerini belirlemiştir: Bu ifade doğrudur. Bakterilerin en yoğun toplandığı mavi-mor ve kırmızı ışık bölgeleri, fotosentez için en verimli (en uygun) ışık renkleri olarak belirlenmiştir.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, Engelmann deneyinin sonuçlarıyla çelişen ifade C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
