Ortak iyon etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Çözünürlüğü azaltıcı etki yaparMerhaba sevgili öğrenciler!
Bugün, kimyada önemli bir kavram olan "Ortak İyon Etkisi"ni ve bu etkiyle ilgili bir soruyu adım adım inceleyeceğiz. Ortak iyon etkisi, özellikle az çözünen tuzların çözünürlüğünü etkileyen bir durumdur ve Le Chatelier Prensibi ile yakından ilişkilidir. Şimdi sorudaki seçenekleri tek tek değerlendirerek doğru cevabı bulalım.
Ortak iyon etkisi, az çözünen bir tuzun doygun çözeltisine, bu tuzun yapısında bulunan iyonlardan birini içeren başka bir tuz eklendiğinde gözlenen bir olaydır. Bu ekleme, az çözünen tuzun çözünürlüğünü azaltır.
Örneğin, az çözünen bir tuz olan $AgCl_{(k)}$'nin çözünme dengesi şu şekildedir:
$AgCl_{(k)} \rightleftharpoons Ag^+_{(suda)} + Cl^-_{(suda)}$
Bu çözeltiye $NaCl$ gibi $Cl^-$ iyonu içeren bir tuz eklersek, çözeltideki $Cl^-$ iyon derişimi artar. Le Chatelier Prensibi'ne göre sistem, artan $Cl^-$ derişimini azaltmak için dengeyi girenler yönüne, yani katı $AgCl$ oluşumu yönüne kaydırır. Bu da $AgCl$'nin çözünürlüğünün azalması anlamına gelir.
Bu ifade doğrudur. Yukarıdaki örnekte de açıkladığımız gibi, ortak iyon eklenmesi dengeyi katı oluşumu yönüne kaydırarak az çözünen tuzun çözünürlüğünü azaltır. Yani, çözeltide çözünmüş halde bulunan iyon miktarı azalır.
Bu ifade yanlıştır. Ortak iyon eklenmesi, dengeyi çözünme yönünün tersine, yani çökelme (katı oluşumu) yönüne kaydırır. Sistem, eklenen ortak iyonun derişimini azaltmak için daha fazla katı madde oluşturur. Bu da çözünürlüğün azalmasına neden olur.
Bu ifade doğrudur. Ortak iyon etkisi, genellikle az çözünen bir tuzun doygun veya doygunluğa yakın çözeltisine ortak iyon eklendiğinde gözlenir. Bu ekleme, çözeltinin doygunluk noktasını daha düşük iyon derişimlerine çeker ve mevcut çözünmüş iyonların bir kısmının çökelmesine neden olur.
Bu ifade doğrudur. Çözünürlük çarpımı ($K_{çç}$), belirli bir sıcaklıkta az çözünen bir tuzun doygun çözeltisindeki iyon derişimlerinin çarpımını ifade eden bir denge sabitidir. $K_{çç}$ değeri, sadece sıcaklığa bağlıdır. Ortak iyon eklenmesi, iyon derişimlerini değiştirerek dengeyi kaydırır, ancak $K_{çç}$ değerini değiştirmez. Sistem, yeni denge durumunda $K_{çç}$ değerini koruyacak şekilde iyon derişimlerini ayarlar.
Yukarıdaki analizlerimize göre, ortak iyon etkisi ile ilgili yanlış ifade B seçeneğinde verilmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
