Tersiyer (Üçüncül) alkol nedir Test 1

Hidroksil grubuna bağlı karbon atomunun bağ yaptığı gruplar incelendiğinde, bir alkolün tersiyer alkol olduğu anlaşılıyor.
Bu alkolle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

A) Yükseltgenme reaksiyonu verir
B) Asit katalizörlüğünde dehidratasyon reaksiyonu verir
C) Molekül formülü C₄H₁₀O olabilir
D) Yapısında en az 4 karbon atomu bulunur

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, bir alkolün tersiyer alkol olduğu bilgisi verilmiş ve bu alkolle ilgili hangi ifadenin kesinlikle yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle tersiyer alkolün ne olduğunu hatırlayalım ve ardından seçenekleri tek tek inceleyelim.

• Tersiyer Alkol Nedir?
• Bir alkolün tersiyer alkol olması demek, hidroksil ($-OH$) grubunun bağlı olduğu karbon atomunun, başka hiçbir hidrojen atomuna bağlı olmayıp, üç farklı karbon atomuna (veya alkil grubuna) bağlı olması demektir. Yani, $-OH$ grubunun bağlı olduğu karbon atomu, üç $R$ grubu ile çevrilidir ($R_3C-OH$).

• Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında değerlendirelim:

• A) Yükseltgenme reaksiyonu verir
• Alkollerin yükseltgenmesi, $-OH$ grubunun bağlı olduğu karbon atomundaki hidrojen atomlarının sayısına bağlıdır.
• Primer alkoller ($R-CH_2-OH$), $-OH$ grubunun bağlı olduğu karbonda iki hidrojen taşıdığı için aldehitlere, sonra karboksilik asitlere yükseltgenebilir.
• Sekonder alkoller ($R_2CH-OH$), $-OH$ grubunun bağlı olduğu karbonda bir hidrojen taşıdığı için ketonlara yükseltgenebilir.
• Tersiyer alkoller ($R_3C-OH$), $-OH$ grubunun bağlı olduğu karbonda hiç hidrojen atomu taşımazlar. Yükseltgenme reaksiyonu için bu karbonda en az bir hidrojen atomu bulunması gerektiğinden, tersiyer alkoller normal koşullarda yükseltgenme reaksiyonu vermezler. Çok şiddetli koşullarda $C-C$ bağları kırılarak farklı ürünler oluşabilir ancak bu, genel anlamda "yükseltgenme reaksiyonu verir" ifadesini yanlış kılar. Bu nedenle, bu ifade kesinlikle yanlıştır.

• B) Asit katalizörlüğünde dehidratasyon reaksiyonu verir
• Alkoller, asit katalizörlüğünde ısıtıldığında su kaybederek (dehidratasyon) alkenlere dönüşebilirler. Bu reaksiyon, primer, sekonder ve tersiyer alkoller için geçerlidir. Hatta tersiyer alkoller, karbokatyon ara ürünü oluşturdukları için bu reaksiyonu en kolay veren alkol türüdür ($E1$ mekanizması). Bu ifade doğrudur.

• C) Molekül formülü $C_4H_{10}O$ olabilir
• Bir tersiyer alkolün en küçük üyesi, 2-metil-2-propanol (yaygın adıyla tert-bütil alkol)'dür.
• Bu alkolün yapısı şöyledir: Bir merkezi karbon atomuna bir $-OH$ grubu ve üç adet $-CH_3$ grubu bağlıdır.
• Formülü: $(CH_3)_3C-OH$.
• Bu yapıyı saydığımızda: 4 karbon atomu, $3 \times 3 = 9$ hidrojen atomu (metil gruplarından) + 1 hidrojen atomu ($-OH$ grubundan) = 10 hidrojen atomu ve 1 oksijen atomu bulunur.
• Yani molekül formülü $C_4H_{10}O$'dur. Bu formül, genel alkol formülü $C_nH_{2n+2}O$ ile de uyumludur. Dolayısıyla, bu ifade doğru olabilir.

• D) Yapısında en az 4 karbon atomu bulunur
• Bir alkolün tersiyer olabilmesi için, $-OH$ grubunun bağlı olduğu karbon atomunun (merkezi karbon) üç farklı karbon atomuna bağlı olması gerekir.
• Bu durumda, merkezi karbon atomu (1. karbon) ve ona bağlı olan üç karbon atomu (2., 3. ve 4. karbonlar) olmak üzere toplamda en az 4 karbon atomu bulunmalıdır.
• Yukarıda bahsettiğimiz en küçük tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanol de 4 karbon atomu içerir. Bu ifade doğrudur.

Yukarıdaki analizler sonucunda, tersiyer alkollerin normal koşullarda yükseltgenme reaksiyonu vermediği bilgisi, A seçeneğinin kesinlikle yanlış olduğunu göstermektedir.

Cevap A seçeneğidir.