1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" kelimesi edat görevinde kullanılmıştır?
A) Kalem ile defterimi çantama koydum.
B) Ablam ile sinemaya gideceğiz.
C) Yağmur ile rüzgar birlikte esiyordu.
D) Sabır ile çalışarak başarıya ulaştı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "ile" kelimesinin edat görevinde kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. "İle" kelimesi Türkçede hem bağlaç hem de edat olarak kullanılabilir. Bu iki görevi birbirinden ayırmanın en kolay yolu, "ile" kelimesinin yerine "ve" kelimesini getirmeyi denemektir.
- Eğer "ile" yerine "ve" kelimesi getirilebiliyorsa ve cümlenin anlamı bozulmuyorsa, "ile" bağlaç görevindedir.
- Eğer "ile" yerine "ve" kelimesi getirilemiyorsa veya getirildiğinde cümlenin anlamı bozuluyorsa, "ile" edat görevindedir. Edat olarak kullanıldığında genellikle bir araç, bir durum, bir birliktelik veya bir neden-sonuç ilişkisi kurar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kalem ile defterimi çantama koydum.
- Buradaki "ile" kelimesinin yerine "ve" getirelim: "Kalem ve defterimi çantama koydum."
- Cümlenin anlamı bozulmadı. Kalem ve defter iki ayrı nesneyi birbirine bağlıyor. Bu durumda "ile" kelimesi bağlaç görevindedir.
- B) Ablam ile sinemaya gideceğiz.
- Buradaki "ile" kelimesinin yerine "ve" getirelim: "Ablam ve sinemaya gideceğiz."
- Cümlenin anlamı bozulmadı. Ablam ve ben, iki kişiyi birbirine bağlıyor. Bu durumda "ile" kelimesi bağlaç görevindedir. (Birliktelik anlamı olsa da, "ve" ile değiştirilebildiği için bağlaçtır.)
- C) Yağmur ile rüzgar birlikte esiyordu.
- Buradaki "ile" kelimesinin yerine "ve" getirelim: "Yağmur ve rüzgar birlikte esiyordu."
- Cümlenin anlamı bozulmadı. Yağmur ve rüzgar iki ayrı doğa olayını birbirine bağlıyor. Bu durumda "ile" kelimesi bağlaç görevindedir.
- D) Sabır ile çalışarak başarıya ulaştı.
- Buradaki "ile" kelimesinin yerine "ve" getirelim: "Sabır ve çalışarak başarıya ulaştı."
- Cümlenin anlamı bozuldu. "Sabır ve çalışarak" anlamsız bir ifade oldu. Burada "ile" kelimesi, "nasıl çalışarak?" sorusuna cevap veren bir durum veya vasıta anlamı katıyor (sabır vasıtasıyla, sabırlı bir şekilde). Bu durumda "ile" kelimesi edat görevindedir.
Bu analizlere göre, "ile" kelimesinin edat görevinde kullanıldığı cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
