Hücre zarından madde geçişi ile ilgili aşağıdaki olaylardan hangisi enerji harcanmadan gerçekleşir?
A) Sodyum-potasyum pompası ile iyon taşınması
B) Pinositoz ile sıvı alınması
C) Difüzyon ile oksijen taşınması
D) Fagositoz ile katı madde alınması
Hücre zarından madde geçişi, canlılığın devamı için hayati bir süreçtir. Bu geçişler, hücrenin enerji harcayıp harcamamasına göre iki ana kategoriye ayrılır: enerji harcanan (aktif) ve enerji harcanmayan (pasif) geçişler.
- Enerji Harcanan (Aktif) Geçişler: Bu tür geçişlerde hücre, metabolik enerji (ATP) harcar. Genellikle maddeler az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama (derişim gradyanına karşı) taşınır. Ayrıca büyük moleküllerin taşınması da (endositoz ve ekzositoz gibi) enerji gerektirir.
- Enerji Harcanmayan (Pasif) Geçişler: Bu tür geçişlerde hücre enerji (ATP) harcamaz. Maddeler çok yoğun oldukları ortamdan az yoğun oldukları ortama (derişim gradyanı yönünde) kendiliğinden geçerler. Difüzyon ve ozmoz bu kategoriye girer.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sodyum-potasyum pompası ile iyon taşınması: Bu, aktif taşımanın en bilinen örneklerinden biridir. Hücre, sodyum ve potasyum iyonlarını derişim gradyanlarına karşı taşımak için ATP enerjisi kullanır. Dolayısıyla enerji harcanır.
- B) Pinositoz ile sıvı alınması: Pinositoz, hücrenin sıvı maddeleri veya çözünmüş küçük molekülleri zar içeri doğru cep oluşturarak almasıdır (endositozun bir türü). Bu süreç, zarın şekil değiştirmesi ve kesecik oluşumu için enerji (ATP) gerektirir. Dolayısıyla enerji harcanır.
- C) Difüzyon ile oksijen taşınması: Difüzyon, maddelerin çok yoğun oldukları yerden az yoğun oldukları yere doğru kendiliğinden yayılmasıdır. Oksijen gibi küçük, yağda çözünen moleküller hücre zarından doğrudan ve enerji harcamadan difüzyonla geçer. Bu süreçte ATP kullanılmaz. Dolayısıyla enerji harcanmaz.
- D) Fagositoz ile katı madde alınması: Fagositoz, hücrenin büyük katı parçacıkları (örneğin bakterileri) yalancı ayaklar oluşturarak hücre içine almasıdır (endositozun bir türü). Bu süreç de zarın şekil değiştirmesi ve kesecik oluşumu için yoğun miktarda enerji (ATP) gerektirir. Dolayısıyla enerji harcanır.
Bu durumda, enerji harcanmadan gerçekleşen olay difüzyon ile oksijen taşınmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
