İnsanların yerleşim yeri seçiminde su kaynaklarına yakınlık, tarım arazilerinin varlığı ve ulaşım olanakları gibi faktörler etkili olmuştur.
Bu faktörler dikkate alındığında, aşağıdaki bölgelerden hangisinde yerleşim yoğunluğunun daha az olması beklenir?
A) Verimli delta ovaları
B) Akarsu vadileri
C) Yeraltı su kaynaklarının bol olduğu karstik platolar
D) Yüksek dağlık alanlar ve sık ormanlık bölgeler
İnsanların yerleşim yeri seçimi, tarih boyunca temel ihtiyaçlarını karşılama ve yaşamlarını sürdürme çabalarıyla şekillenmiştir. Bu seçimde su kaynaklarına yakınlık, tarım yapmaya elverişli toprakların varlığı ve ulaşım imkanları gibi faktörler büyük önem taşır. Şimdi seçenekleri bu faktörler ışığında değerlendirelim:
- A) Verimli delta ovaları: Deltalar, akarsuların taşıdığı alüvyonlarla oluşmuş, genellikle düz ve çok verimli topraklara sahip bölgelerdir. Akarsu ve deniz kenarında olmaları nedeniyle hem bol su kaynağına sahiptirler hem de ulaşım açısından elverişlidirler. Bu özellikleriyle yoğun yerleşimin görüldüğü alanlardır.
- B) Akarsu vadileri: Akarsu vadileri, akarsuyun kendisi sayesinde bol su kaynağına sahiptir. Vadi tabanları genellikle akarsuyun taşıdığı verimli topraklarla kaplıdır ve tarım için uygundur. Ayrıca, akarsu boyunca ulaşım ve vadi boyunca kara ulaşımı imkanları sunarlar. Bu nedenle yerleşim için oldukça cazip bölgelerdir.
- C) Yeraltı su kaynaklarının bol olduğu karstik platolar: Karstik platolar, genellikle kireçtaşı gibi eriyebilen kayaçlardan oluşur. Ancak soruda "yeraltı su kaynaklarının bol olduğu" ifadesi, su ihtiyacının karşılandığını belirtmektedir. Platolar, genellikle düz veya hafif engebeli oldukları için ulaşım çok zor değildir. Yeraltı sularının yüzeye çıktığı veya kolayca erişilebildiği yerlerde tarım ve yerleşim için uygun koşullar oluşabilir.
- D) Yüksek dağlık alanlar ve sık ormanlık bölgeler:
- Yüksek dağlık alanlar: Bu bölgelerde eğim fazladır, bu da tarım arazisi bulmayı zorlaştırır ve erozyon riskini artırır. İklim koşulları genellikle serttir (soğuk, kar yağışlı, kısa büyüme mevsimi). Ulaşım ağı kurmak ve sürdürmek maliyetli ve zordur. Bu faktörler, yerleşimi kısıtlar.
- Sık ormanlık bölgeler: Sık ormanlar, tarım alanı açmayı zorlaştırır ve büyük çaba gerektirir. Ulaşım yollarının inşası ve bakımı güçtür. Ayrıca, ormanlık alanlarda yaşam, vahşi yaşam ve doğal koşullar nedeniyle bazı zorluklar içerebilir.
Bu iki bölge tipi de, su kaynaklarına erişim, tarım arazisi bulma ve ulaşım imkanları açısından diğer seçeneklere göre çok daha dezavantajlıdır. Bu nedenle, yerleşim yoğunluğunun en az olması beklenen bölgelerdir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, yüksek dağlık alanlar ve sık ormanlık bölgeler, insanların yerleşim yeri seçiminde etkili olan temel faktörler (su, tarım, ulaşım) açısından en olumsuz koşulları sunar. Bu durum, bu bölgelerde yerleşim yoğunluğunun daha az olmasına neden olur.
Cevap D seçeneğidir.
