Yeryüzüne en yakın atmosfer katmanı olan troposfer ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kalınlığı ekvatorda daha fazladır
B) Atmosferin en yoğun katmanıdır
C) Yatay hava hareketleri görülür
D) Sıcaklık yükseklikle artar
Sevgili öğrenciler, yeryüzüne en yakın atmosfer katmanı olan troposfer, hava olaylarının yaşandığı ve canlı yaşamı için büyük önem taşıyan bir katmandır. Şimdi, troposfer ile ilgili verilen ifadeleri tek tek inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım:
- A) Kalınlığı ekvatorda daha fazladır: Bu ifade doğrudur. Troposferin kalınlığı, ekvatorda yaklaşık 16-17 km'ye ulaşırken, kutuplarda 6-8 km civarındadır. Bunun temel nedeni, ekvatordaki yüksek sıcaklıklar ve buna bağlı olarak meydana gelen güçlü yükselici hava hareketleridir. Yükselen sıcak hava genleşir ve troposferin üst sınırını daha yukarı iter.
- B) Atmosferin en yoğun katmanıdır: Bu ifade doğrudur. Atmosferdeki gazların (azot, oksijen vb.) ve su buharının yaklaşık %75'i troposferde bulunur. Bu yoğunluk, yerçekiminin etkisiyle gazların yeryüzüne yakın bölgelerde daha fazla toplanmasından kaynaklanır. Bu nedenle, troposfer atmosferin en yoğun katmanıdır.
- C) Yatay hava hareketleri görülür: Bu ifade doğrudur. Rüzgarlar olarak bildiğimiz yatay hava hareketleri, yüksek ve alçak basınç alanları arasındaki farklardan dolayı troposferde meydana gelir. Hava olaylarının (yağmur, kar, rüzgar, fırtına vb.) büyük çoğunluğu bu katmanda yaşanır.
- D) Sıcaklık yükseklikle artar: Bu ifade yanlıştır. Troposferin en belirgin özelliklerinden biri, yerden yükseldikçe sıcaklığın düzenli olarak azalmasıdır. Ortalama olarak, her 100 metrede sıcaklık yaklaşık $0.65^\circ C$ düşer. Bu duruma "normal sıcaklık düşüşü" denir. Sıcaklığın yükseklikle arttığı katmanlar stratosfer (ozon tabakasının UV ışınlarını emmesi nedeniyle) ve termosferdir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, troposferde sıcaklığın yükseklikle arttığı ifadesinin yanlış olduğunu görüyoruz. Tam tersine, sıcaklık yükseklikle azalır.
Cevap D seçeneğidir.
