10. "Hem düşünüyor hem de karar veriyor." cümlesi ile "Düşünüyor ve karar veriyor." cümlesi arasındaki yapı farkı nedir?
A) İlki basit, ikincisi birleşik cümledir
B) İlki bağlı, ikincisi sıralı cümledir
C) İkisi de aynı yapıdadır
D) İlki birleşik, ikincisi basit cümledir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Cümlelerin yapısı, Türkçede önemli bir konudur. Bu soruda da iki cümlenin yapısal farkını anlamamız isteniyor. Gelin, bu iki cümleyi adım adım inceleyelim:
- Cümle Yapısı Nedir?
- Türkçede cümleler, yüklem sayısına ve yüklemlerin birbirine bağlanış biçimine göre farklı yapılara ayrılır. Başlıca cümle yapıları şunlardır: basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle.
- Birinci Cümlemiz: "Hem düşünüyor hem de karar veriyor."
- Bu cümlede iki ayrı yüklem (yargı) bulunmaktadır: "düşünüyor" ve "karar veriyor."
- Bu iki yüklem, "hem... hem de..." bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. "Hem... hem de..." gibi bağlaçlar, cümleler arasında güçlü bir ilişki kurar ve genellikle eş zamanlılık, birlikte olma gibi anlamlar katar.
- Birden fazla yüklemi olan cümlelerin, "ama, fakat, çünkü, oysa, halbuki, ne... ne de..., hem... hem de..." gibi bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşan cümlelere Bağlı Cümle denir.
- Dolayısıyla, "Hem düşünüyor hem de karar veriyor." cümlesi bir Bağlı Cümle'dir.
- İkinci Cümlemiz: "Düşünüyor ve karar veriyor."
- Bu cümlede de iki ayrı yüklem (yargı) bulunmaktadır: "düşünüyor" ve "karar veriyor."
- Bu iki yüklem, "ve" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. "Ve" bağlacı, "hem... hem de..." gibi bağlaçlara göre daha çok eylemleri art arda sıralama veya birbirine ekleme işlevi görür.
- Birden fazla yüklemi olan cümlelerin, genellikle virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile ya da bazen "ve" gibi basit bir bağlaçla birbirine bağlanmasıyla oluşan cümlelere Sıralı Cümle denir. Burada "ve" bağlacı, eylemleri art arda sıralama işlevi gördüğü için bu cümleyi sıralı cümle kategorisine alırız.
- Dolayısıyla, "Düşünüyor ve karar veriyor." cümlesi bir Sıralı Cümle'dir.
- Yapı Farkı Nedir?
- Birinci cümle ("Hem düşünüyor hem de karar veriyor.") "hem... hem de..." gibi daha güçlü ve anlam ilişkisi kuran bir bağlaçla bağlandığı için Bağlı Cümle'dir.
- İkinci cümle ("Düşünüyor ve karar veriyor.") ise "ve" gibi daha çok eylemleri sıralama işlevi gören bir bağlaçla bağlandığı için Sıralı Cümle olarak kabul edilir.
- Bu durumda, iki cümle arasında yapısal bir fark vardır: İlki bağlı, ikincisi sıralıdır.
Bu açıklamalara göre, doğru seçenek B'dir.
Cevap B seçeneğidir.
