Bir kelimede birden fazla ses olayı Test 1

2. "Küçücük elleriyle minicük kalbini sımsıkı kavradı." cümlesindeki altı çizili kelimelerden hangisinde birden fazla ses olayı bulunmaktadır?

A) Küçücük
B) Minicük
C) Sımsıkı
D) Kavradı

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, altı çizili kelimelerdeki ses olaylarını inceleyerek, birden fazla ses olayı içeren kelimeyi bulacağız. Ses olayları, kelimelerin türetilmesi veya çekimlenmesi sırasında seslerde meydana gelen değişimlerdir. Haydi, her bir seçeneği adım adım inceleyelim:

• A) Küçücük

  • Bu kelimenin kökü "küçük"tür.
  • "Küçük" kelimesine "-cük" küçültme eki geldiğinde, kelimenin sonundaki "k" sesi "ç" sesine dönüşmüştür.
  • Bu duruma ünsüz yumuşaması (ünsüz değişimi) denir. (k > ç)
  • Bu kelimede bir tane ses olayı bulunmaktadır.

• B) Minicük

  • Bu kelimenin kökü "mini"dir.
  • "Mini" kelimesine "-cik" küçültme eki geldiğinde, iki farklı ses olayı meydana gelir:
  • 1. Ses Olayı: Ünlü Türemesi
    • "Mini" kelimesi "-cik" küçültme ekiyle birleşirken, "minicik" şeklini alır. Bazı dilbilgisi yaklaşımlarına göre, "mini" kelimesinin sonundaki 'i' ünlüsü ile "-cik" ekinin 'c' ünsüzü arasına bir 'i' ünlüsü türemiş kabul edilir. Bu durum, "biricik" (bir + -icik) gibi kelimelerin oluşumuna benzer şekilde, küçültme eklerinin özel bir kullanımı olarak yorumlanabilir.
  • 2. Ses Olayı: Ünlü Yuvarlaklaşması
    • "Minicik" kelimesi, cümlede "minicük" şeklinde kullanılmıştır. Buradaki "i" ünlüsü, "ü" ünlüsüne dönüşmüştür. Bu duruma ünlü yuvarlaklaşması denir. (i > ü)
  • Bu kelimede iki tane ses olayı bulunmaktadır.

• C) Sımsıkı

  • Bu kelime "sıkı" kelimesinin pekiştirilmiş halidir.
  • "Sıkı" kelimesinin ilk hecesi ("sı") alınıp sonuna "m" sesi eklenerek ("sım") kelimenin başına getirilmiştir.
  • Bu durum bir pekiştirme olayıdır. Ancak, dil bilgisi sorularında "ünsüz yumuşaması", "ünlü düşmesi" gibi temel ses olayları kategorisinde değerlendirilmez.
  • Bu kelimede temel ses olaylarından hiçbiri bulunmamaktadır.

• D) Kavradı

  • Bu kelimenin kökü "kavra-" fiilidir (kavramak fiilinden).
  • "Kavra-" fiil köküne "-dı" geçmiş zaman eki gelmiştir.
  • "Kavra" + "-dı" = "kavradı".
  • Bu kelimede herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması vb.) bulunmamaktadır.

Yukarıdaki incelemelere göre, birden fazla ses olayı içeren kelime "Minicük"tür.

Cevap B seçeneğidir.