İyelik ekleri (Sahiplik ekleri) nedir Test 1

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ilgi eki (-ın) hem de iyelik eki (-ı) birlikte kullanılmıştır?

A) Arabanın anahtarlarını kaybetmiş.
B) Kapının kilidi bozulmuş.
C) Çantanın rengi çok güzel.
D) Öğrencinin defteri sırada kalmış.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden hem ilgi eki (-ın) hem de iyelik eki (-ı) içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle bu eklerin ne anlama geldiğini ve nasıl kullanıldığını hatırlayalım:

• İlgi Eki (-ın, -in, -un, -ün): Bir ismin başka bir isimle ilgi kurmasını sağlayan, tamlayan görevindeki isme gelen ektir. Genellikle "kimin?" veya "neyin?" sorularına cevap verir. Örneğin: "kapının kolu".
• İyelik Eki (-ı, -i, -u, -ü): Bir varlığın kime veya neye ait olduğunu belirten, tamlanan görevindeki isme gelen ektir. Örneğin: "kapının kolu".

Bu iki ek, genellikle bir araya gelerek "belirtili isim tamlaması" oluşturur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve bu eklerin tam olarak hangi biçimlerde kullanıldığına dikkat edelim:

• A) Arabanın anahtarlarını kaybetmiş.

  Burada "Arabanın anahtarları" bir isim tamlamasıdır.

  "Arabanın": "Araba" ismine gelen "-nın" eki, ilgi ekidir. Bu, tamlayan görevindedir.

  "anahtarlarını": "anahtarlar" ismine gelen "-ı" eki, 3. tekil şahıs iyelik ekidir (arabanın anahtarları). Buradaki "-nı" ise belirtme hal ekidir. Bizim aradığımız iyelik eki tam olarak "-ı" biçimindedir.

  Bu cümlede hem ilgi eki (-ın) hem de iyelik eki (-ı) birlikte kullanılmıştır.

• B) Kapının kilidi bozulmuş.

  Burada "Kapının kilidi" bir isim tamlamasıdır.

  "Kapının": "Kapı" ismine gelen "-nın" eki, ilgi ekidir.

  "kiliti": "kilit" ismine gelen "-i" eki, 3. tekil şahıs iyelik ekidir.

  Bu cümlede ilgi eki (-ın) ve iyelik eki (-i) kullanılmıştır. İyelik eki "-ı" biçiminde değildir.

• C) Çantanın rengi çok güzel.

  Burada "Çantanın rengi" bir isim tamlamasıdır.

  "Çantanın": "Çanta" ismine gelen "-nın" eki, ilgi ekidir.

  "rengi": "renk" ismine gelen "-i" eki, 3. tekil şahıs iyelik ekidir.

  Bu cümlede ilgi eki (-ın) ve iyelik eki (-i) kullanılmıştır. İyelik eki "-ı" biçiminde değildir.

• D) Öğrencinin defteri sırada kalmış.

  Burada "Öğrencinin defteri" bir isim tamlamasıdır.

  "Öğrencinin": "Öğrenci" ismine gelen "-nin" eki, ilgi ekidir.

  "defteri": "defter" ismine gelen "-i" eki, 3. tekil şahıs iyelik ekidir.

  Bu cümlede ilgi eki (-in) ve iyelik eki (-i) kullanılmıştır. İlgi eki "-ın" biçiminde, iyelik eki "-ı" biçiminde değildir.

Gördüğümüz gibi, sadece A seçeneğinde hem ilgi eki "-ın" hem de iyelik eki "-ı" tam olarak belirtilen biçimleriyle bir arada kullanılmıştır.

Cevap A seçeneğidir.