Bir DNA molekülünün bir zincirindeki nükleotid dizilimi 3'-ATGCCGTA-5' şeklindedir.
Buna göre karşı zincirdeki nükleotid dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruda, bir DNA molekülünün tek bir zincirinin nükleotid dizilimi verilmiş ve bizden bu zincirin karşısındaki tamamlayıcı (komplementer) zincirin dizilimini bulmamız isteniyor. DNA'nın yapısı ve baz eşleşme kuralları bu soruyu çözmek için anahtar bilgilerdir.
Soruda verilen DNA zinciri: 3'-ATGCCGTA-5'. Bu dizilim, zincirin 3' ucundan 5' ucuna doğru okunduğunu gösterir.
DNA molekülünde iki zincir birbirine tamamlayıcıdır ve belirli bazlar arasında eşleşmeler olur:
Adenin (A) her zaman Timin (T) ile eşleşir.
Guanin (G) her zaman Sitozin (C) ile eşleşir.
Ayrıca, DNA zincirleri birbirine antiparaleldir. Yani, bir zincir 3' ucundan 5' ucuna doğru uzanıyorsa, karşısındaki tamamlayıcı zincir 5' ucundan 3' ucuna doğru uzanır.
Verilen zincir: 3'-A T G C C G T A-5'
Şimdi her bir nükleotidin karşısına gelecek tamamlayıcı nükleotidi sırasıyla yazalım:
3' ucundaki A'nın karşısına T gelir.
T'nin karşısına A gelir.
G'nin karşısına C gelir.
C'nin karşısına G gelir.
C'nin karşısına G gelir.
G'nin karşısına C gelir.
T'nin karşısına A gelir.
5' ucundaki A'nın karşısına T gelir.
Bu eşleşmeleri sırasıyla yazdığımızda, tamamlayıcı zincirin nükleotid dizilimi T A C G G C A T şeklinde olacaktır.
Verilen zincir 3'-ATGCCGTA-5' olduğu için, antiparalellik kuralına göre tamamlayıcı zincir bunun tersi yönde, yani 5'-...-3' yönünde olacaktır.
Yukarıdaki adımları birleştirdiğimizde, karşı zincirdeki nükleotid dizilimi şu şekilde olur: 5'-TAC GGC AT-3'.
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) 3'-TAC GGC AT-5' (Yönü yanlış)
B) 5'-TAC GGC AT-3' (Hem dizilim hem de yön doğru)
C) 3'-UAC GGC AU-5' (DNA'da Urasil (U) bulunmaz, Timin (T) bulunur; ayrıca yönü yanlış)
D) 5'-UAC GGC AU-3' (DNA'da Urasil (U) bulunmaz, Timin (T) bulunur)
Bu durumda, doğru seçenek B'dir.
Cevap B seçeneğidir.