Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Osmanlı Devleti üzerinde yarattığı en önemli etkilerden biri de ordunun büyük ölçüde dağıtılması olmuştur.
Aşağıdaki antlaşma maddelerinden hangisi Osmanlı ordusunun tasfiyesi ile doğrudan ilgilidir?
A) Tüm savaş gemilerinin teslim edilmesi
B) Ordunun terhis edilmesi
C) Limanların İtilaf Devletleri'ne açılması
D) Haberleşme ağının kontrol altına alınması
Sevgili öğrenciler, bu soru Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Osmanlı Devleti üzerindeki yıkıcı etkilerinden birini, özellikle de ordu üzerindeki etkisini anlamamızı istiyor. Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlayan ancak aynı zamanda devletin savunma gücünü ve egemenliğini büyük ölçüde kısıtlayan ağır maddeler içeren bir antlaşmaydı. Soru, bu antlaşmanın hangi maddesinin Osmanlı ordusunun dağıtılmasıyla doğrudan ilgili olduğunu soruyor.
- A) Tüm savaş gemilerinin teslim edilmesi: Bu madde, Osmanlı donanmasının (deniz kuvvetlerinin) gücünü ortadan kaldırmaya yöneliktir. Ancak soru, genel olarak "ordunun" tasfiyesini sorduğu için, sadece deniz kuvvetlerini kapsayan bu madde doğrudan ve tek başına ordunun tamamının tasfiyesi anlamına gelmez. Kara ordusunu doğrudan etkilemez.
- B) Ordunun terhis edilmesi: "Terhis etmek", askerleri görevden ayırmak, birlikleri dağıtmak ve silahlarını bırakmalarını sağlamak anlamına gelir. Bir ordunun terhis edilmesi, o ordunun fiilen dağıtılması, yani tasfiye edilmesi demektir. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi (veya ilgili maddeleri), Osmanlı ordusunun büyük ölçüde terhis edilmesini öngörüyordu. Bu madde, Osmanlı Devleti'nin savunma gücünü tamamen ortadan kaldırmayı amaçlayan en kritik maddelerden biriydi ve ordunun tasfiyesiyle doğrudan ilişkilidir.
- C) Limanların İtilaf Devletleri'ne açılması: Bu madde, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarına kolayca erişimini ve ticari/stratejik kontrolünü sağlamaya yöneliktir. Ordunun dağıtılmasıyla doğrudan bir bağlantısı yoktur, daha çok ekonomik ve stratejik kontrolle ilgilidir.
- D) Haberleşme ağının kontrol altına alınması: Bu madde, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti içindeki iletişimi denetlemesini ve olası direniş hareketlerinin örgütlenmesini engellemeyi amaçlar. Ordunun tasfiyesiyle dolaylı ilişkisi olsa da (ordu dağıtılınca haberleşme de zayıflar), doğrudan ordunun varlığını ortadan kaldıran bir madde değildir. Daha çok kontrol ve gözetimle ilgilidir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "ordunun terhis edilmesi" maddesi, Osmanlı ordusunun askerlerinin dağıtılması ve birliklerinin feshedilmesi anlamına geldiği için, ordunun tasfiyesi ile en doğrudan ilgili maddedir.
Cevap B seçeneğidir.
