Mantık çıkmış sorular AYT Test 1

"Bazı kuşlar uçamaz" önermesinin karesi olumludaki karşıtı nedir?

A) Tüm kuşlar uçamaz
B) Bazı uçamayanlar kuştur
C) Hiçbir kuş uçamaz
D) Tüm uçamayanlar kuştur

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, mantıkta önermeler arasındaki ilişkileri ve dönüşümleri anlamamız gerekiyor. Özellikle "düz döndürme" (conversion) işlemini ve önermelerin doğru şekilde yorumlanmasını ele alacağız.

• Adım 1: Verilen Önermeyi Anlama ve Yorumlama

  Soru bize "Bazı kuşlar uçamaz" önermesini veriyor. Bu önerme ilk bakışta bir tikel olumsuz (O) önerme gibi görünse de, mantıkta bazı dönüşümler için yüklemi olumlu hale getirebiliriz. Yani "uçamaz" ifadesini "uçamayanlardır" şeklinde düşünebiliriz.

  • Bu durumda önermemiz şu şekle dönüşür: "Bazı kuşlar, uçamayanlardır."
  • Şimdi bu önerme bir tikel olumlu (I) önerme haline geldi.
  • Burada:
  • Özne (S) = Kuşlar
  • Yüklem (P) = Uçamayanlar
  • Yani önermemiz "Bazı S, P'dir" formundadır.
• Adım 2: "Karesi Olumludaki Karşıtı" İfadesini Anlama

  Mantıkta "karesi olumludaki karşıtı" ifadesi, genellikle bir önermenin "düz döndürme" (conversion) işlemine tabi tutulmasını ifade eder. Düz döndürme, bir önermenin öznesi ile yükleminin yerini değiştirmektir. Bu işlem sırasında önermenin niteliği (olumlu/olumsuz) değişmez.

  • Tikel olumlu (I) önermelerin düz döndürmesi geçerlidir ve hem niteliği hem de niceliği (tümel/tikel) değişmez.
  • Kural şudur: "Bazı S, P'dir" şeklindeki bir tikel olumlu önermenin düz döndürmesi "Bazı P, S'dir" şeklindedir.
• Adım 3: Düz Döndürme İşlemini Uygulama

  Şimdi, 1. adımda elde ettiğimiz "Bazı kuşlar, uçamayanlardır" (Bazı S, P'dir) önermesine düz döndürme kuralını uygulayalım:

  • Özne (S) = Kuşlar
  • Yüklem (P) = Uçamayanlar
  • Yerlerini değiştirdiğimizde: "Bazı uçamayanlar, kuşlardır."
• Adım 4: Seçenekleri Değerlendirme

  Elde ettiğimiz "Bazı uçamayanlar, kuşlardır" önermesini seçeneklerle karşılaştıralım:

  • A) Tüm kuşlar uçamaz (Tümel olumsuz) - Farklı.
  • B) Bazı uçamayanlar kuştur (Tikel olumlu) - Tam olarak bizim bulduğumuz önerme!
  • C) Hiçbir kuş uçamaz (Tümel olumsuz) - Farklı.
  • D) Tüm uçamayanlar kuştur (Tümel olumlu) - Farklı.

Bu adımları takip ettiğimizde doğru cevabın B seçeneği olduğunu görüyoruz.

Cevap B seçeneğidir.