Kayaçlar nedir 4. sınıf Test 1

Mermer, kireç taşının yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğramasıyla oluşur. Bu bilgiye göre mermer hangi kayaç türüne girer?

A) Püskürük kayaçlar
B) Tortul kayaçlar
C) Başkalaşım kayaçları
D) Sedimanter kayaçlar

Sevgili öğrenciler,

Bu soruyu adım adım inceleyerek mermerin hangi kayaç türüne girdiğini birlikte bulalım.

• Sorudaki Anahtar Bilgi:

  Soruda mermerin, kireç taşının yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğramasıyla oluştuğu açıkça belirtilmiştir. Bu ifade, kayaçların sınıflandırılmasında bize yol gösterecek en önemli ipucudur.

• Kayaç Türlerinin Tanımları:

  Kayaçlar oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılır:

  Püskürük (Magmatik) Kayaçlar: Magma veya lavın soğuyup katılaşmasıyla oluşur. Örneğin granit, bazalt.

  Tortul (Sedimanter) Kayaçlar: Mevcut kayaçların aşınması, taşınması ve birikmesiyle oluşan tortulların sıkışması ve çimentolaşmasıyla oluşur. Örneğin kireç taşı, kum taşı.

  Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar: Mevcut püskürük veya tortul kayaçların (ana kayaçların) yüksek sıcaklık ve/veya basınç gibi etkenler altında fiziksel ve kimyasal yapılarının değişime uğramasıyla oluşur.

• Mermerin Oluşum Süreci ve Kayaç Türleri Arasındaki Bağlantı:

  Soruda bahsedilen "yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrama" süreci, tam olarak başkalaşım (metamorfizma) olarak adlandırılır. Kireç taşı (ki kendisi bir tortul kayaçtır), bu başkalaşım sürecinden geçerek mermere dönüşür. Yani mermer, kireç taşının metamorfize olmuş (başkalaşmış) halidir.

• Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

  Bu bilgiler ışığında seçenekleri inceleyelim:

  A) Püskürük kayaçlar: Mermer, magma veya lavın soğumasıyla oluşmadığı için bu kategoriye girmez.

  B) Tortul kayaçlar: Mermer, tortulların birikimiyle doğrudan oluşmaz; aksine, zaten oluşmuş bir tortul kayaç olan kireç taşının değişimiyle meydana gelir. Dolayısıyla tortul kayaç değildir.

  C) Başkalaşım kayaçları: Soruda verilen tanım ("yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrama"), başkalaşım kayaçlarının oluşum sürecini mükemmel bir şekilde açıklar. Mermer, kireç taşının başkalaşım geçirmesiyle oluşur.

  D) Sedimanter kayaçlar: Bu terim, "tortul kayaçlar" ile eş anlamlıdır. Yukarıda açıklandığı gibi, mermer sedimanter bir kayaç değildir.

Bu nedenle, mermer yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayarak oluştuğu için başkalaşım kayaçları grubuna girer.

Cevap C seçeneğidir.