6. "Bu iş yerinde çalışanların çoğunluğu genç ve deneyimsiz kişilerden oluşuyor." cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Özne-yüklem uyumsuzluğu
B) Gereksiz sözcük kullanımı
C) Tamlama yanlışlığı
D) Tümleç eksikliği
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede bir anlatım bozukluğu tespit etmemiz ve bu bozukluğun nedenini bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim:
"Bu iş yerinde çalışanların çoğunluğu genç ve deneyimsiz kişilerden oluşuyor."
Şimdi adım adım bu cümleyi çözümleyelim:
- Öncelikle cümleyi anlamaya çalışalım. Cümle, bir iş yerindeki çalışanların büyük bir kısmının genç ve deneyimsiz kişilerden meydana geldiğini ifade ediyor.
- Cümlede kullanılan "çoğunluğu" kelimesi, bir grubun büyük bir kısmını, ekseriyetini ifade eder. Yani, zaten bir bütünün parçalarından bahsedildiğini anlatır.
- Cümlede kullanılan "oluşuyor" fiili ise, bir şeyin belirli parçalardan meydana gelmesi, teşekkül etmesi anlamına gelir.
- Burada bir anlam tekrarı (gereksiz anlam pekiştirmesi) görüyoruz. "Çoğunluğu" kelimesi zaten bir şeyin belirli unsurlardan meydana geldiği anlamını içerirken, "oluşuyor" fiilinin de aynı anlamı pekiştirici şekilde kullanılması gereksizliğe yol açar.
- Cümleyi doğru hale getirmek için iki farklı yol izleyebiliriz: Birincisi, "oluşuyor" fiilini çıkarıp cümleyi "Bu iş yerinde çalışanların çoğunluğu genç ve deneyimsiz kişilerdir." şeklinde kurmak. İkincisi ise, "çoğunluğu" kelimesini çıkarıp cümleyi "Bu iş yerinde çalışanlar genç ve deneyimsiz kişilerden oluşuyor." şeklinde kurmaktır.
- Her iki durumda da cümle anlamını kaybetmeden daha doğru ve akıcı hale gelir. Bu durum, cümlede aynı anlama gelen iki ifadenin birlikte kullanılmasıyla ortaya çıkan gereksiz sözcük kullanımı hatasıdır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Özne-yüklem uyumsuzluğu: Cümlede özne ("çoğunluğu") tekil, yüklem ("oluşuyor") da tekildir. Bir uyumsuzluk söz konusu değildir.
- B) Gereksiz sözcük kullanımı: Yukarıda açıkladığımız gibi, "çoğunluğu" ve "oluşuyor" ifadelerinin birlikte kullanılması anlam tekrarına ve dolayısıyla gereksizliğe yol açmaktadır. Bu seçenek doğru cevaptır.
- C) Tamlama yanlışlığı: Cümlede "iş yerinde çalışanların" veya "genç ve deneyimsiz kişiler" gibi tamlamalarda belirgin bir yanlışlık bulunmamaktadır.
- D) Tümleç eksikliği: Cümlede anlamı tamamlayacak herhangi bir tümlecin (dolaylı tümleç, zarf tümleci vb.) eksikliği söz konusu değildir.
Bu nedenle, cümlede aynı anlamı taşıyan ifadelerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
