Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçedeki önemli dil bilgisi konularından biri olan "ek fiil"in görevlerini anlamamız isteniyor. Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yapma veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapma görevine sahiptir. Soru bizden, ek fiilin "ismi yüklem yapma" görevini aramamızı istiyor.
- Öncelikle, ek fiilin iki temel görevini hatırlayalım:
- İsimleri yüklem yapmak: Bir isim veya isim soylu sözcük, ek fiil alarak cümlenin yüklemi olabilir. (Örnek: "Bu ev güzeldir.")
- Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak: Bir fiil, ek fiil alarak hikaye, rivayet veya şart birleşik zamanlarını oluşturabilir. (Örnek: "Geliyordu.")
- Soru bizden "ismi yüklem yapma" görevini bulmamızı istiyor. Cümlemiz "O genç bir doktor _____." şeklindedir. Burada "genç bir doktor" bir isim tamlamasıdır ve cümlenin yüklemi olması beklenmektedir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) olacak: "O genç bir doktor olacak." cümlesinde "olacak" kelimesi, "olmak" fiilinin gelecek zaman çekimidir ve burada "genç bir doktor" isim tamlamasını cümlenin yüklemi yapmıştır. Yani, "genç bir doktor"un gelecekteki durumunu (kimliğini) ifade eder. Bu, ek fiilin ismi yüklem yapma görevidir. (Ek fiilin geniş zamanı olan -dir eki yerine, gelecek zaman anlamı katan "olacak" kullanılmıştır.)
- B) çalışıyor: "O genç bir doktor çalışıyor." cümlesinde "çalışıyor" kelimesi, "çalışmak" fiilinin şimdiki zaman çekimidir ve cümlenin yüklemidir. Burada "çalışıyor" bir fiildir, ismi yüklem yapma göreviyle kullanılmamıştır. "Genç bir doktor" ise özne veya sıfat tamlaması olarak kalır.
- C) muayene ediyor: "O genç bir doktor muayene ediyor." cümlesinde "muayene ediyor" kelime grubu, "muayene etmek" birleşik fiilinin şimdiki zaman çekimidir ve cümlenin yüklemidir. Bu da bir fiildir, ismi yüklem yapma göreviyle kullanılmamıştır.
- D) gelmedi: "O genç bir doktor gelmedi." cümlesinde "gelmedi" kelimesi, "gelmek" fiilinin geçmiş zaman olumsuz çekimidir ve cümlenin yüklemidir. Bu da bir fiildir, ismi yüklem yapma göreviyle kullanılmamıştır.
- Görüldüğü gibi, sadece "olacak" kelimesi, "genç bir doktor" isim tamlamasını cümlenin yüklemi yaparak ek fiilin ismi yüklem yapma görevini yerine getirmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
