3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) En sevdiğim mevsim ilkbahardır.
B) Bu ev daha güzeldi.
C) Yarın sınav varmış.
D) O zamanlar çok küçükmüşüm.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, ek fiilin cümlelerdeki görevlerini anlamamız ve aralarındaki farkı bulmamız isteniyor. Ek fiilin (imek fiili) Türkçede iki temel görevi vardır:
- İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir, zarf) yüklem yapmak: Bu görevde ek fiil, isim soylu bir sözcüğe gelerek ona zaman ve şahıs anlamı katarak cümlenin yüklemi olmasını sağlar. (Örnek: öğrencidir, güzeldi, kimmiş)
- Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmak: Bu görevde ek fiil, çekimli bir fiile gelerek ona yeni bir zaman veya anlam katmanı ekler. (Örnek: geliyordu, okumuştu, gelseydi)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) En sevdiğim mevsim ilkbahardır.
- Burada yüklem "ilkbahardır". "İlkbahar" bir isimdir. Ek fiil "-dır" (geniş zaman eki) isme gelerek onu yüklem yapmıştır. Bu, ek fiilin isim soylu sözcüğü yüklem yapma görevidir.
- B) Bu ev daha güzeldi.
- Burada yüklem "güzeldi". "Güzel" bir sıfattır. Ek fiil "-di" (görülen geçmiş zaman eki) sıfata gelerek onu yüklem yapmıştır. Bu da ek fiilin isim soylu sözcüğü yüklem yapma görevidir.
- C) Yarın sınav varmış.
- Burada yüklem "varmış". "Var" sözcüğü, Türkçede bir şeyin mevcudiyetini bildiren özel bir isim soylu sözcüktür (varlık bildiren sözcük). Ek fiil "-mış" (duyulan geçmiş zaman eki) bu sözcüğe gelerek onu yüklem yapmıştır. Bu da ek fiilin isim soylu sözcüğü yüklem yapma görevidir. Ancak "var" sözcüğü, bir varlığın kimliğini veya niteliğini değil, doğrudan varlığını/mevcudiyetini bildiren bir yüklem oluşturur.
- D) O zamanlar çok küçükmüşüm.
- Burada yüklem "küçükmüşüm". "Küçük" bir sıfattır. Ek fiil "-müş" (duyulan geçmiş zaman eki) sıfata gelmiş ve "-üm" (1. tekil şahıs eki) ile birlikte onu yüklem yapmıştır. Bu da ek fiilin isim soylu sözcüğü yüklem yapma görevidir.
Gördüğümüz gibi, tüm seçeneklerde ek fiil, isim soylu bir sözcüğü yüklem yapma görevindedir. Ancak, A, B ve D seçeneklerinde ek fiil, bir varlığın kimliğini (ilkbahar) veya niteliğini (güzel, küçük) bildiren isim ya da sıfatları yüklem yapmıştır. C seçeneğinde ise ek fiil, "var" sözcüğüne gelerek bir varlığın mevcudiyetini bildiren özel bir yüklem oluşturmuştur. "Var" ve "yok" sözcükleri, Türkçede varlık veya yokluk bildiren özel yüklemler olarak kabul edilir ve bu yönleriyle diğer isim soylu yüklemlerden farklı bir görev üstlenirler.
Bu nedenle, ek fiilin diğerlerinden farklı bir görevde kullanıldığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
