Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin isim soylu bir sözcüğü nasıl yüklem yaptığını anlamamız isteniyor. Ek fiil, isim veya isim soylu sözcükleri cümle içinde yüklem görevine getiren yardımcı bir fiildir. Türkçede ek fiilin dört kipi vardır: geniş zaman (-dır/-dir), görülen geçmiş zaman (-di/-dı), duyulan geçmiş zaman (-miş/-mış) ve şart kipi (-se/-sa). Bazen "olmak" fiili de ek fiil görevinde kullanılabilir.
- Öncelikle, sorudaki cümleye bakalım: "O, sınıfın en çalışkan öğrencisi _____." Burada "sınıfın en çalışkan öğrencisi" ifadesi bir isim tamlamasıdır ve isim soylu bir sözcük grubudur. Bizim amacımız, bu isim soylu sözcük grubunu ek fiil yardımıyla yüklem yapmaktır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) çalışıyor: "Çalışmak" fiili, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş bir asıl fiildir. Cümleye eklediğimizde "O, sınıfın en çalışkan öğrencisi çalışıyor." gibi anlamsız veya devrik bir yapı oluşur. Bu, ek fiil değildir ve isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmaz; kendisi yüklem olur.
- B) olmalı: "Olmak" fiili, gereklilik kipiyle çekimlenmiştir. "O, sınıfın en çalışkan öğrencisi olmalı." cümlesinde "olmalı" fiili, "sınıfın en çalışkan öğrencisi" isim tamlamasını yüklem yapmıştır. Burada "olmak" fiili, bir durumu veya kimliği ifade ederek ek fiil gibi görev görmüştür. Yani, "sınıfın en çalışkan öğrencisi" ifadesinin "olması" gerektiğini belirtir. Bu yapı, ek fiilin isim soylu sözcükleri yüklem yapma işlevine en uygun örnektir.
- C) koşuyor: "Koşmak" fiili, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş bir asıl fiildir. Tıpkı A seçeneğindeki gibi, bu da ek fiil değildir ve isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmaz. Cümle "O, sınıfın en çalışkan öğrencisi koşuyor." şeklinde anlamsız olur.
- D) yazıyor: "Yazmak" fiili, şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş bir asıl fiildir. Bu da ek fiil değildir ve isim soylu bir sözcüğü yüklem yapmaz. Cümle "O, sınıfın en çalışkan öğrencisi yazıyor." şeklinde anlamsız olur.
Gördüğümüz gibi, "olmalı" seçeneği, "sınıfın en çalışkan öğrencisi" isim tamlamasını cümlenin yüklemi haline getirerek ek fiilin görevini yerine getirmiştir. Diğer seçenekler ise asıl fiillerdir ve bu görevi üstlenmezler.
Cevap B seçeneğidir.
