2. "Odasını her zaman düzenli ve temiz tutardı." cümlesindeki anlatım bozukluğu nasıl giderilebilir?
A) "her zaman" sözü cümleden çıkarılmalı
B) "düzenli ve" sözü cümleden çıkarılmalı
C) "tutardı" yerine "tutar" getirilmeli
D) "temiz" yerine "tertemiz" getirilmeli
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, cümlelerde sıkça karşılaştığımız bir anlatım bozukluğu türü olan "gereksiz sözcük kullanımı" ile ilgili. Bir cümlede, aynı anlama gelen veya birbiri içinde anlamı barındıran kelimelerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. Şimdi sorumuzu adım adım inceleyelim:
Soru: "Odasını her zaman düzenli ve temiz tutardı." cümlesindeki anlatım bozukluğu nasıl giderilebilir?
- Öncelikle cümleyi dikkatlice okuyalım: "Odasını her zaman düzenli ve temiz tutardı."
- Bu cümlede "düzenli" ve "temiz" kelimeleri yan yana kullanılmış. Bir odanın "temiz" olması, genellikle o odanın aynı zamanda "düzenli" olduğunu da ifade eder. Yani, bir odayı temiz tutmak demek, eşyaların yerli yerinde olması, dağınıklığın olmaması ve kirlerden arındırılması demektir. Bu durumda, "temiz" kelimesi "düzenli" kelimesinin anlamını zaten içinde barındırır.
- Bu durum, "gereksiz sözcük kullanımı" olarak adlandırılan bir anlatım bozukluğuna yol açar. Anlatımı daha akıcı ve doğru hale getirmek için bu gereksiz kelimelerden birini çıkarmamız gerekir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) "her zaman" sözü cümleden çıkarılmalı: "Her zaman" kelimesi, eylemin sıklığını belirtir ve cümlede herhangi bir anlam fazlalığına yol açmaz. Bu kelimeyi çıkarmak anlatım bozukluğunu gidermez.
- B) "düzenli ve" sözü cümleden çıkarılmalı: Eğer bir oda "temiz" tutuluyorsa, bu genellikle o odanın aynı zamanda "düzenli" olduğunu da gösterir. Yani, "temiz" kelimesi "düzenli" kelimesinin anlamını büyük ölçüde kapsar. Bu durumda "düzenli ve" ifadesi gereksizdir. Bu ifadeyi cümleden çıkardığımızda cümle "Odasını her zaman temiz tutardı." şeklini alır ve anlatım bozukluğu giderilmiş olur.
- C) "tutardı" yerine "tutar" getirilmeli: Bu değişiklik, cümlenin zamanını değiştirir (geçmiş alışkanlık yerine şimdiki zaman alışkanlığı). Ancak cümledeki anlatım bozukluğu zamanla ilgili değil, kelime fazlalığıyla ilgilidir. Bu seçenek anlatım bozukluğunu gidermez.
- D) "temiz" yerine "tertemiz" getirilmeli: "Tertemiz" kelimesi, "temiz" kelimesinin pekiştirilmiş halidir (çok temiz). Bu değişiklik, temizliğin derecesini artırır ancak "düzenli" kelimesinin gereksizliğini ortadan kaldırmaz. Anlatım bozukluğunu gidermez.
Bu açıklamalar ışığında, cümlede "düzenli" kelimesi "temiz" kelimesinin anlamı içinde zaten bulunduğu için gereksiz yere kullanılmıştır. Bu gereksizliği gidermek için "düzenli ve" sözünü cümleden çıkarmamız gerekir.
Cevap B seçeneğidir.
