Sevgili öğrenciler, bu soruda maddelerde meydana gelen değişimleri, yani fiziksel ve kimyasal değişimleri ayırt etmemiz isteniyor. Öncelikle bu iki değişim türünü hatırlayalım:
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşünde (şekil, boyut, hal) meydana gelen değişimlerdir. Maddenin kimyasal yapısı değişmez, yeni bir madde oluşmaz. Bu tür değişimler genellikle geri döndürülebilir. Örneğin, suyun donması, kağıdın yırtılması, tuzun suda çözünmesi fiziksel değişimlerdir.
- Kimyasal Değişim: Maddenin iç yapısında meydana gelen değişimlerdir. Madde kimyasal özelliklerini kaybeder ve tamamen yeni maddeler oluşur. Bu tür değişimler genellikle geri döndürülemez. Örneğin, yanma, paslanma, çürüme kimyasal değişimlerdir.
Şimdi verilen deneyleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- I. Şeker suda çözünüyor: Şeker suda çözündüğünde, şeker molekülleri su içinde dağılır. Şekerin kimyasal yapısı değişmez; tadı, rengi aynı kalır. Suyu buharlaştırırsak şekeri geri elde edebiliriz. Bu bir fiziksel değişimdir.
- II. Demir çivide paslanma oluşuyor: Paslanma, demirin havadaki oksijen ve su ile tepkimeye girerek demir oksit (pas) adı verilen yeni bir madde oluşturmasıdır. Pasın özellikleri demirinkinden tamamen farklıdır. Bu bir kimyasal değişimdir.
- III. Kağıt parçası yırtılıyor: Kağıt yırtıldığında sadece boyutu ve şekli değişir. Kağıdı oluşturan selüloz maddesinin kimyasal yapısı değişmez, yeni bir madde oluşmaz. Bu bir fiziksel değişimdir.
- IV. Mum eriyor: Mum eridiğinde katı halden sıvı hale geçer. Bu bir hal değişimidir. Eriyen mumun kimyasal yapısı değişmez; soğuduğunda tekrar katı muma dönüşür. Bu bir fiziksel değişimdir. (Mumun yanması kimyasal değişimdir, ancak erimesi fizikseldir.)
Yukarıdaki analizlere göre, sadece demir çivide paslanma olayında kimyasal değişim gözlenir.
Cevap B seçeneğidir.
