Ekosistemlerin işleyişi test çöz AYT Test 1

Bir ekosistemde enerji akışı ve besin döngüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Enerji akışı tek yönlüdür ve geri dönüşü yoktur
B) Besin zincirinde enerjinin büyük kısmı ısı olarak kaybolur
C) Üreticiler fotosentez ile inorganik maddeleri organik maddeye dönüştürür
D) Ayrıştırıcılar enerji piramidinin en üst basamağında yer alır

Ekosistemlerde enerji akışı ve besin döngüleri, canlıların yaşamını sürdürmesi ve ekosistemin dengesi için temel süreçlerdir. Bu soruda, bu önemli kavramlarla ilgili yanlış ifadeyi bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Enerji akışı tek yönlüdür ve geri dönüşü yoktur

  Bu ifade doğrudur. Enerji, genellikle güneşten başlayarak üreticiler aracılığıyla ekosisteme girer ve besin zinciri boyunca bir sonraki trofik seviyeye aktarılırken her basamakta bir kısmı ısı olarak kaybedilir. Kaybolan bu enerji, tekrar ekosisteme geri dönmez veya başlangıç noktasına ulaşmaz. Bu nedenle enerji akışı tek yönlüdür.

• B) Besin zincirinde enerjinin büyük kısmı ısı olarak kaybolur

  Bu ifade de doğrudur. Bir trofik seviyeden diğerine enerji aktarılırken, enerjinin yaklaşık %90'ı metabolik faaliyetler (solunum, hareket, üreme vb.) sırasında ısı olarak çevreye yayılır ve kaybolur. Bu durum, "yüzde on kuralı" olarak da bilinir. Bu nedenle, besin zincirinin üst basamaklarına doğru enerji miktarı giderek azalır.

• C) Üreticiler fotosentez ile inorganik maddeleri organik maddeye dönüştürür

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Üreticiler (bitkiler, algler ve bazı bakteriler gibi ototroflar), güneş enerjisini kullanarak karbondioksit ($CO_2$) ve suyu ($H_2O$) gibi inorganik maddeleri, glikoz gibi organik besin maddelerine dönüştürürler. Bu sürece fotosentez denir ve ekosistemdeki tüm canlılar için enerjinin temel kaynağını oluşturur.

• D) Ayrıştırıcılar enerji piramidinin en üst basamağında yer alır

  Bu ifade yanlıştır. Enerji piramidi, her trofik seviyedeki enerji miktarını gösterir. Piramidin en altında üreticiler (en çok enerji), onların üzerinde birincil tüketiciler, daha sonra ikincil ve üçüncül tüketiciler yer alır. En üst basamakta ise en az enerjiye sahip olan son tüketiciler bulunur. Ayrıştırıcılar (bakteriler ve mantarlar gibi), ölü organik maddeleri ve atıkları parçalayarak besin döngüsüne katkıda bulunurlar. Onlar, besin zincirinin herhangi bir basamağındaki ölü organizmalardan veya atıklardan enerji alırlar ve bu nedenle enerji piramidinin belirli bir "basamağında" değil, tüm basamaklarla etkileşim halinde, genellikle piramidin dışında veya paralelinde gösterilirler. Enerji piramidinin en üst basamağında yer almazlar.

Yukarıdaki açıklamalara göre, yanlış olan ifade D seçeneğidir.

Cevap D seçeneğidir.