Hücre zarından madde geçişini anlamak için öncelikle hücre zarının yapısını ve "benzer benzeri çözer" ilkesini hatırlayalım.
- Hücre Zarı: Hücre zarı, temel olarak fosfolipitlerden oluşan çift katlı bir lipit tabakasıdır. Bu tabaka, hidrofobik (suyu sevmeyen) kuyruk kısımları içe dönük ve hidrofilik (suyu seven) baş kısımları dışa dönük olacak şekilde düzenlenmiştir.
- "Benzer Benzeri Çözer" İlkesi: Bu ilke, polar (kutuplu) maddelerin polar çözücülerde, apolar (kutupsuz) maddelerin ise apolar çözücülerde daha kolay çözündüğünü ifade eder. Hücre zarı lipit tabakası apolar bir yapıya sahip olduğundan, apolar maddeler bu tabakadan daha kolay geçerler.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Sodyum iyonu (Na⁺): Sodyum iyonu yüklü bir parçacıktır, yani polardır. Bu nedenle hücre zarının apolar iç kısmından geçişi zordur.
- B) Glikoz molekülü: Glikoz büyük ve polar bir moleküldür. Hücre zarından geçişi için taşıyıcı proteinlere ihtiyaç duyar. Doğrudan lipit tabakasından geçişi kolay değildir.
- C) Oksijen molekülü (O₂): Oksijen molekülü apolar bir moleküldür. Bu özelliği sayesinde hücre zarının lipit tabakasından kolaylıkla geçebilir.
- D) Su molekülü (H₂O): Su, polar bir moleküldür. Hücre zarından geçişi, ozmoz yoluyla gerçekleşir ve aquaporin adı verilen özel su kanalları aracılığıyla kolaylaştırılır. Ancak, lipit tabakasından doğrudan geçişi oksijen kadar kolay değildir.
Sonuç olarak, apolar yapısı nedeniyle oksijen molekülü (O₂) hücre zarından en kolay geçebilecek maddedir.
Cevap C seçeneğidir.
