Çözünme süreci (Benzer benzeri çözer) Test 1

Bir biyoloji öğrencisi, hücredeki yağların (lipitler) suda neden çözünmediğini araştırmaktadır. "Benzer benzeri çözer" ilkesine dayanarak bu durumun en doğru açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Lipitlerin molekül ağırlığı suya göre çok büyüktür.
B) Lipitler ve su molekülleri farklı kimyasal bağlar içerir.
C) Lipitler apolar, su ise polar moleküllerdir.
D) Su molekülleri lipitlerle kovalent bağ oluşturamaz.

Merhaba sevgili biyoloji öğrencisi! Hücredeki yağların suda neden çözünmediğini anlamak için harika bir soru sormuşsun. Bu soruyu adım adım inceleyerek, "benzer benzeri çözer" ilkesini de göz önünde bulundurarak en doğru cevabı bulalım.

Öncelikle "benzer benzeri çözer" ilkesi ne anlama geliyor, onu hatırlayalım. Bu ilke, polar maddelerin polar çözücülerde, apolar maddelerin ise apolar çözücülerde daha iyi çözündüğünü ifade eder. Yani, kimyasal yapıları ve elektriksel yük dağılımları benzer olan maddeler birbirleriyle daha kolay karışır.

Şimdi de seçenekleri tek tek değerlendirelim:

• A) Lipitlerin molekül ağırlığı suya göre çok büyüktür.

  Molekül ağırlığı bir maddenin çözünürlüğünü etkileyebilir, ancak bu temel belirleyici faktör değildir. Küçük bir apolar molekül, büyük bir polar molekülden daha kolay çözünebilir. Bu nedenle bu seçenek en doğru açıklama değil.

• B) Lipitler ve su molekülleri farklı kimyasal bağlar içerir.

  Lipitler ve su farklı kimyasal bağlar içerirler (lipitlerde genellikle karbon-hidrojen bağları, suda ise hidrojen-oksijen bağları bulunur). Ancak bu farklılık, çözünürlükteki temel nedeni tam olarak açıklamaz. Esas önemli olan, bu bağların moleküle kazandırdığı polar özelliklerdir.

• C) Lipitler apolar, su ise polar moleküllerdir.

  İşte doğru cevap bu! Lipitler (yağlar) genellikle uzun karbon zincirlerinden oluşur ve bu zincirlerdeki karbon ve hidrojen atomları arasındaki bağlar neredeyse eşit oranda elektron paylaşımına neden olur. Bu durum, lipit moleküllerinin genel olarak apolar (yüksüz) olmasına yol açar. Su ise, oksijen atomunun hidrojenden daha elektronegatif olması nedeniyle polar bir moleküldür. Yani, su molekülünde kısmi negatif ve kısmi pozitif yükler bulunur. "Benzer benzeri çözer" ilkesine göre, apolar lipitler polar suda çözünmezler.

• D) Su molekülleri lipitlerle kovalent bağ oluşturamaz.

  Su ve lipitler arasında kovalent bağ oluşmaması doğrudur, ancak bu durum çözünürlüğün doğrudan nedeni değildir. Çözünme olayı, moleküller arası etkileşimlerle ilgilidir. Su molekülleri kendi aralarında hidrojen bağları kurarak güçlü bir ağ oluşturur. Apolar lipitler bu ağa katılamaz ve bu nedenle suyun içinde dağılamazlar.

Sonuç olarak, lipitlerin suda çözünmemesinin en temel nedeni, lipitlerin apolar, suyun ise polar moleküller olmasıdır. "Benzer benzeri çözer" ilkesi de bu durumu açıklar.

Cevap C seçeneğidir.