Klasik mantıkta "Hiçbir gezegen canlı değildir" önermesinin olumlu eşdeğeri (obversesi) aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tüm gezegenler canlıdır
B) Tüm gezegenler cansızdır
C) Bazı gezegenler cansızdır
D) Bazı cansızlar gezegendir
Merhaba sevgili öğrenciler! Klasik mantıkta önermelerin eşdeğerlerini bulmak, mantıksal çıkarım yeteneğimizi geliştiren önemli bir konudur. Şimdi "Hiçbir gezegen canlı değildir" önermesinin olumlu eşdeğerini (obversesini) adım adım bulalım:
- 1. Obversiyon (Döndürme) Kavramını Anlayalım: Obversiyon, bir önermenin niteliğini (olumlu/olumsuz) değiştirirken, yüklemini de olumsuzlayarak yeni bir eşdeğer önerme elde etme işlemidir. Bu işlemde özne ve nicelik (tümel/tikel) aynı kalır.
- 2. Orijinal Önermeyi İnceleyelim: "Hiçbir gezegen canlı değildir."
- Bu bir Evrensel Olumsuz (E) önermesidir.
- Özne (S): "gezegen"
- Yüklem (P): "canlı"
- Nicelik: Tümel (Evrensel)
- Nitelik: Olumsuz
- 3. Obversiyon Kurallarını Uygulayalım:
- Özneyi aynı bırak: "gezegen" aynı kalır.
- Niceliği aynı bırak: Tümel (Evrensel) aynı kalır.
- Niteliği değiştir: Olumsuz olan önermeyi olumlu yaparız.
- Yüklemi olumsuzla: "canlı" yüklemini olumsuzlarız. "Canlı olmayan" veya "cansız" olur.
- 4. Yeni Önermeyi Oluşturalım: Yukarıdaki adımları birleştirdiğimizde, yeni önermemiz şu şekilde oluşur:
- Özne: gezegen
- Nicelik: Tümel
- Nitelik: Olumlu
- Yüklem: cansız
Bu da bize "Tüm gezegenler cansızdır" önermesini verir. Bu, bir Evrensel Olumlu (A) önermesidir.
- 5. Seçenekleri Kontrol Edelim:
- A) Tüm gezegenler canlıdır (Yanlış, yüklem olumsuzlanmamış ve nitelik değişimi yanlış)
- B) Tüm gezegenler cansızdır (Doğru, obversiyon kurallarına uygun)
- C) Bazı gezegenler cansızdır (Yanlış, nicelik değişmiş)
- D) Bazı cansızlar gezegendir (Yanlış, özne ve yüklem yer değiştirmiş ve nicelik değişmiş)
Cevap B seçeneğidir.
