Toplumsal değişmeyi, toplumların organik bir varlık gibi evrimsel bir süreçten geçtiğini savunan ve bu süreci "askeri toplum"dan "endüstriyel toplum"a doğru bir gelişim olarak gören sosyolog kimdir?
A) Karl MarxSevgili öğrenciler, bu soru sosyoloji tarihindeki önemli düşünürlerin toplumsal değişmeye bakış açılarını anlamamızı istiyor. Toplumların bir organizma gibi evrimleştiğini ve belirli aşamalardan geçtiğini savunan sosyoloğu bulmak için seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Karl Marx: Marx, toplumsal değişmeyi ekonomik faktörlere ve sınıf mücadelesine dayandırır. Ona göre toplumlar, üretim biçimlerindeki değişimlerle ve sınıflar arasındaki çatışmalarla ilerler. Tarihi materyalizm adını verdiği bu yaklaşım, "askeri toplum"dan "endüstriyel toplum"a geçişi organik bir evrimden ziyade, üretim ilişkilerindeki devrimci değişimlerle açıklar. Dolayısıyla, sorudaki tanıma uymamaktadır.
B) Herbert Spencer: Spencer, toplumu canlı bir organizmaya benzeterek evrimsel bir süreçten geçtiğini savunmuştur. Sosyal Darwinizm'in öncülerinden biri olarak, toplumların basit yapılardan karmaşık yapılara doğru evrildiğini ve bu süreçte "en uygun olanın hayatta kalması" ilkesinin işlediğini düşünmüştür. Özellikle, toplumların ilk aşamada savaşçı ve merkeziyetçi bir yapıya sahip olan "askeri toplum"dan, iş bölümünün arttığı, bireysel özgürlüklerin ve ekonomik faaliyetlerin ön planda olduğu "endüstriyel toplum"a doğru bir gelişim gösterdiğini ileri sürmüştür. Bu tanım, soruda verilen tüm özellikleri tam olarak karşılamaktadır.
C) Max Weber: Weber, toplumsal değişmeyi daha çok rasyonelleşme, bürokrasi ve farklı otorite tipleri üzerinden açıklamıştır. Toplumların gelenekselden rasyonel-hukuksal otoriteye geçişini incelemiş, ancak Spencer'ın kullandığı "askeri toplum" ve "endüstriyel toplum" ayrımıyla organik bir evrim teorisi geliştirmemiştir. Dolayısıyla, sorudaki tanıma uymamaktadır.
D) Emile Durkheim: Durkheim, toplumsal değişmeyi iş bölümünün artması ve toplumsal dayanışma biçimlerinin değişmesi üzerinden ele almıştır. "Mekanik dayanışma"dan (benzerliklere dayalı) "organik dayanışma"ya (farklılıklara ve karşılıklı bağımlılığa dayalı) geçişi incelemiştir. O da bir tür evrimsel süreçten bahsetse de, Spencer'ın "askeri" ve "endüstriyel" toplum ayrımı ve organik varlık benzetmesiyle doğrudan örtüşmemektedir. Dolayısıyla, sorudaki tanıma uymamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, toplumsal değişmeyi organik bir evrim süreci olarak gören ve bu süreci "askeri toplum"dan "endüstriyel toplum"a doğru bir gelişim olarak tanımlayan sosyolog Herbert Spencer'dır.
Cevap B seçeneğidir.
